Libro de información: Unha cidade en Marte

 

Da presentación editorial: "Os humanos somos animais curiosos. O desexo de coñecer e a procura de recursos novos empurrounos a escalar montañas, conquistar os polos ou cruzar inmensos mares. Esta procura incansable levounos ao espazo. Facemos foguetes que nos propulsan á órbita terrestre e nos permiten deixar a nosa pegada na Lúa. Máis alá, agárdanos a última fronteira: Marte. O Planeta Vermello, un espello onde mirarnos. O destino inevitable se queremos converternos nunha especie multiplanetaria. Será un proceso longo, que comezará con pequenas bases científicas ocultas entre cráteres e acabará con enormes cidades autosostibles. Como será a viaxe da Terra a Marte? Que atoparemos ao aterrar? De onde sacaremos o osíxeno e a comida? Neste libro atoparedes resposta a moitas preguntas sobre como será o día a día nunha cidade marciana"

Da autoría do profesor de Astrofísica: Guillen Anglada-Escudé, polo físico, farmacéutico e divulgador científico: Sheddad Kaid-Salah Ferron e polo físico, enxeñeiro aeronáutico especializado en propulsión espacial: Miquel Sureda Anfres; traducido pola multipremiada María Alonso Seisdedos e publicado por Embora.

Esta editorial conta cun par de libros máis relacionados co espazo: Cantos cosmos de Estíbaliz Espinosa, con poemas e astronomía para case bebés, tal como aparece no subtítulo. Debemos lembrar que esta autora leva a cabo iniciativas persoais de poesía, arte e ciencia en galego como O entrelazamento, A ciencia do poema, Curiosas na Lúa ou Novembro Estelar.  As imaxes son de Clara Cerviño, ilustradora científica e da natureza, bióloga e deseñadora editorial. Así di a presentación: "Poesía e conceptos científicos para bebés. Un experimento poético sobre o cosmos extraordinariamente ben construído"

E tampouco estaría mal, volver ao libro A marfallada toda da xornalista científica Floor Bal; un libro multipremiado e con versións en inglés, danés, noruego e chinés, cando menos. As ilustracións son de Sebastiaan van Doninck. Un libro divulgativo ilustrado, que nos conta "a fascinante historia de como chegamos desde o principio do universo á vida actual. Dende a teoría do Big Bang, asistimos a como se formou o noso sistema solar, como a vida na Terra comezou nos océanos e se trasladou á terra…"

Libros que alimentan a curiosidade da infancia, libros de coñecemento, libros informativos, libros de divulgación científica, libros de non ficción. Tres libros ao redor do universo, do espazo, dese infinito ante o que nos sentimos microscópicos a pesar da soberbia da humanidade. A primeira vez que nos deitamos no chan para mirar o ceo nunha noite afastada da contaminación lumínica das cidades e vilas; a primeira vez que entramos nun planetario e vemos o que hai máis alá de nós... a humildade que nos enche o peito e o temor máis grande que pòdíamos sentir. A admiración máis absoluta ante iso do que formamos parte e que nunca acabamos de entender... Por iso é tan necesario que observemos e leamos, que nos empapemos de astronomía en todas as súas formas, que sexamos conscientes da beleza e do inconmensurable, do tempo longo do universo. 

Constelacións literarias II. Mulleres buscando a igualdade. Muller e viaxe

 

  

 A viaxe como liberación. A viaxe de polisón. A viaxe como camiño de fronteira. A viaxe... sempre a viaxe.

As confesións de Carlota Doyle

Anagnórise

As flores radioactivas

A expedición ao Pacífico

Ceiba de luz

A longa viaxe

Cita en Berlín

Ámote Leo A.Destino Xalundes

Ámote Leo A. Terminal de... chegadas?

Ámote Leo A. Estación de tránsito

 

 

Libros de narrativa

Be Water de Antía Yáñez, publicado por Cuarto de inverno

Unha distopía na que a auga xoga un papel fundamental, será o ben máis prezado, a moeda de cambio, o que te acompaña sempre para dicir cal é o teu estado

Catro partes: A Colmea, Utopía, Grandes esperanzas e A Odisea. Cada unha delas introducida por un texto magnificamente escollido arredor da auga, desde o do humorista Perich "A bebida máis perigosa é a auga: mátate se non a bebes", pasando polo biólogo Paul R. Ehrlich "Hai substitutos para o petróleo, non hai substitutos para a auga doce", o secretario xeral da ONU Ban Ki-moon "Un dos problemas máis alarmantes que encara o mundo de hoxe é conseguir suficiente auga potable para todos os habitantes do planeta (...). Con demasiada frecuencia, onde fai falla auga, o que hai son armas" para chegar ao investigador Jacques - Yves Cousteau "Esquecemos que o ciclo da uga e o ciclo da vida son un mesmo". Somos auga, o planeta é auga por iso cando o Gran Cataclismo o que queda ao mando é o dono das fontes que os converte a todos os demais en escravos. No ano dous mil catrocentos e moito a ditadura voltou porque a democracia ten fin cando non acaba de responder aos intereses dos máis poderosos, tal como se está a ver na literatura e na realidade.

Unha boa novela que pode dar para ser continuada. 

Unha nova distopía

 A incríbel viaxe de Noa e Fernando C. Cimadevila, publicada na editorial Contos Estraños.

Ás veces apetece unicamente recoller unha serie de anacos do texto, a modo de cata.

"-Toda a Urbe é unha gran mentira. Todo se sostén polo traballo de escravos que son desbotados igual que pezas de recambio. E vós vivides enganados, pensando que podedes permitirvos esa vida, sen ter en conta que para iso alguén debe pagar un alto prezo."

"-(...) Este mundo deixouse lear pola súa soberbia, esquecendo que hai algo moi por riba da ciencia: a propia natureza.

- Pero a ciencia pode controlar a natureza -repliquei.

- Colle o martelo e golpéate a man con el! -exclamou o home-. Pensas que  importante é a ferramenta? Non. O importante é a túa man. É ela que construíu o martelo para o seu beneficio, non para ser golpeada por el."

"(...) a vida no noso planeta xamais volvería a florecer. Era demasiado tarde para cambialo. Tivemos a oportunidade durante séculos, pero fomos acumulando os problemas baixo a alfombra para as posteriores xeracións; para os nosos fillos, os nosos netos, e os fillos dos nosos netos. Démoslles a vida e deixámoslle un legado envelenado".

Cando se acerca o tempo do Samaín: libros para ti e para minn

Ídesme permitir unha publicidade, un recoller a imaxe sen máis para poder mostrar diferentes libros que tratan este tempo desde diferentes puntos de vista e sempre dende o galego.
Grazas e ogallá sigamos celebrando o samaín, aínda que andemos nadando no plurilingüísmo, entre conversadores estranxeiros (que estarán encantados de estudar a nosa tradición, se son cultos) e estrañas asociacións que minten ata nos estatutos.
Non foi posible, negouse o servidor, así que me tocará ir listando os títulos:
Os esqueletos divertidos
O gatipedro
Coraline
A meiga Chuchona
Operación Frankenstein
Mortiña e Mortiña. Un curmán repugnante
Aurelio
Pánico no bosque dos corazóns murchos
Mitos e lendas da Galicia máxica
Corre, corre, cabaciña
O noso samaín 
O samaín
Indo para o samaín
Violeta quere ser vampiro
Esmeraldina, a pequena defunta

Escarlatina, a cociñeira defunta 

A noite de samaín

Seis barbudos  

Carabuñas  

Jack e a morte 

A min non me comas

A bruxa regañadentes
Que susto!
A fugueira de pelostortos
O ano que os pitos perderon a cabeza
A visita dos domingos
A casa da miña avoa
Teño medo!
Hop Frog
As manoplas de Carapuchiña
Verlioka
O aprendiz do home do saco
... 

Un libro de filosofía e literatura

A Terra de Anna de Jotein Gaarder, é un deses imprescindibles por moitas razóns: por traernos a filosofía á adolescencia, por tratar temas medio ambientais de primeira dimensión,... Todas as razóns que levaron a Kalandraka a traducir e editalo en galego.

Na lapela lémbrasenos que xa O mundo de Sofía foi un éxito mundial, a raíz do cal creou a Fundación Sofía, que cada ano convoca un premio ao mellor labor innovador a prol do medio ambiente e da defensa da natureza"

Un bocado:

(...)

- Es optimista? Ou es pesimista?

- Non o sei. Talvez as dúas cousas. E ti?

- Eu son optimista, Jonás. E sabes por que? Ceo que é inmoral ser pesimista.

- Inmoral?

- "Pesimismo" é só outra palabra para preguiza. Eu podo ter preocupacións, que é outra cousa, pero os pesimistas xa se renderon. 

(...)

Optimismo e loita, a pesar de todo. Creación de pequenos proxectos, microutopías, que nos espertan a esperanza cada mañá.

Libro xuvenil. Novela distópica ou crúa realidade?

Revolución Detrito de Xosé de Cea (pseudónimo de Xosé García Rodríguez), publicado na colección Fóra de xogo de Xerais.

Un libro leva a outro... a min este lévame a outro libro situado, tamén, nunha favela As palabras poden matar. Un dos libros máis duros que nunca se escribiron para a mocidade, unha historia sen esperanza na que o ceo é escuro, a violencia total, a mafia omnipresente e omnisciente, e resulta que a única esperanza acaba sendo a maior crueldade, porque se pecha o círculo, como en Elipse de Méndez Ferrín.

Favela Torrada, separada da cidade Nova Ocidia por un gran muro que evitará que podan ver a miseria que mancha; alí, un pai que acaba de quedar ieivado na mina, unha nena que traballa no gran vertedoiro e un neno que o fai na mina, unha nai desaparecida da que o pai di que emigrou e á que lle escribe cartas cheas de faltas de ortografía que nunca saen da casa... Ticho, a pesar dese malvivir soña; un libro de contos marabillosos que súa irmá recolleu no lixo daranlle alas para plantar cada mañá unha faba agardando a que medren as plantas e poida subir por elas a buscar o tesouro. Un ditador, o Presidentialísimo, mal chamado Napialatón porque ten medio corpo feito de platino e goberna coa man máis dura que darse poda. A Resistencia anda polo medio mesturada con trasnos que non son tales e obxectos máxicos que tampouco o son, pero o neno despois dunha copiosa comida recibirá unha especie de chave á que algún día lle atopará pechadura, a nena recolle un robot no lixo e cando o rapaz é expulsado da mina e se vai traballar con ela todo casa, a chave será a batería dun autómata que busca metais (como único obxectivo) ata dar co home de platino e facilitar a revolta. Un aire latinoamericano, de novela de ditadura, de favela misérrima.

Unhas imaxes que case vemos debuxadas ou proxectadas... pola forza expresiva.

Poesía para a mocedade

Soneto no alfabeto de Xoán Carlos Domínguez Alberte, publicado na colección Costa Oeste de Galaxia.
Vinte e dous poemas de esixencia ao someterse á estrutura do soneto e cada un deles encabezado e con repetición da grafía correspondente, repetindo a fonética do son da A á Z. Así aparece recollido no decálogo que fai de pórtico ao libro.
De esixencia era tamén aquel libro de poemas destinado á infancia que tanta atención merece Palabras brancas de Elvira Riveiro, no que a única vogal que aparecía era a A.
Cando a poesía se mete nun corpiño.
Soneto no alfabeto é o segundo libro de poesía para a infancia de Xoán Carlos Domínguez, anteriormente publicara Versos para conversar con ilustracións de Pablo Rosendo. Dividíao en varios apartados que levaban o título de Amizades, Voces, Brinquedos, A lúa e a nena., Soños..
Nel podemos atopar declaracións como as seguintes: "A través da lectura dos nosos escritores aprendín que a cultura galega é un lume poderoso  que, usando a nosa lingua, ten que avivar cada un/ha de nños" ou "Dende pequeno fun sabendo aue a poesía serve para expresar o mundo con musicalidade e precisión"

Banda deseñada para ler e mirar, para documentarse e falar.

A tumba de Breogán de Abel Alvis e Esteban Tolj, publicada por Demo editorial.

Unha boa publicación de banda deseñada que imita un vello libro de pastas duras e lombo do coiro. Debuxo de boa calidade e ao servizo dunha interesante historia.

A presentación editorial explícao moi ben:

“No ano 1870 realízanse varias reformas na Torre de Hércules. Durante eses labores atópanse unhas vellas táboas de madeira escritas polo arquitecto do faro. Isto revelará un segredo ancestral relacionado co lendario líder castrexo Breogán e coa antiga cidade de Brigantia. O poeta Eduardo Pondal e o intrépido bandoleiro Antón Dedo d´Ouro coincidirán nesta perigosa aventura, enfrontándose a un sinistro grupo de carlistas e membros da igrexa que agochan algo en relación co descubrimento. Conseguirán Pondal e Antón desentrañar o misterio da tumba de Breogán?”

A Coruña, a torre de Hércules lembrando a Ith e o pai, Breogán.

Pondal, Murguía e Pardo Bazán formando parte da historia.

O carlismo, representado por uns curas dispostos a todo por conseguir o tesouro para a causa ou para si mesmos.  

Un bandoleiro, traendo todo o romanticismo, colgado do pano que leva á cabeza.

Despois de "22 segundos" ven a "Memoria do silencio"

A carreira de Eva Mejuto, como autora de novela xuvenil, xa é imparable. 

Se con 22 segundos nos trouxo, por primeira vez, a historia dun transexual, con Memoria do silencio achéganos a historia das irmáns Touza de Ribadavia. Unhas mulleres que formaron parte dunha trama internacional que axudaba a fuxir aos xudeus da Europa nazi. Unha historia real novelada partindo da documentación existente e dun traballo de campo a través de testemuñas familiares e de veciñanza.

Unha novela de narrador múltiple con tres voces que lle dan título a cada un dos capítulos. Günter, o nazi alemán, é tratado por un narrador omnisciente, que nolo achega como home froito do seu pasado; acosado de novo, nas mans dun pai borracho e insensible, medra nas SS converténdose nun verdadeiro can que cheira o medo das vítimas. Lola Touza, a máis arriscada das irmás, achéganos ese tempo de medo e valentía, de resistencia a base de estraperlo coa garda civil aproveitándose da súa situación e os alemáns pisándolles os talóns; ela a Nai á que deben buscar en Ribadavia os perseguidos. Frieda, unha directora de orquestra que, por medio de cartas, lle vai contando ao seu irmán morto as vicisitudes polas que pasa na resistencia e agora na fuxida. 

Tres voces para contarnos a historia destas mulleres que permaneceron no silencio ata hai ben pouco tempo. Elas mesmas pediron que non se contara nada mentres estaban vivas. Esta é a nosa maneira de ser resistir nun tempo e un país no que, seguramente, nunca se sentiron libres de perigo para asumir o seu protagonismo e reivindicarse, como fixeron outros e outras por Europa adiante. 

O premio Raíña Lupa 2017

A filla do Minotauro de Marilar Aleixandre publicado na colección Costa Oeste de Galaxia.

Este libro conseguiu o premio RaíñaLupa de literatura infantil e xuvenil, da Deputación da Coruña, na convocatoria de 2017.

O xurado destacou a calidade literaria dunha obra que permite varios niveis de lectura. Tamén sinala unha serie de aspectos que a enriquecen como a mestura de tempos históricos e unha relectura moi actual da mitoloxía grega cunha particular sensibilidade co patrimonio cultural.

Colocar aos personaxes mitolóxicos na Sicilia da II Guerra Mundial pode resultar innovador, pero aínda máis cando estes non se manteñen absolutamente fieis á súa historia. Penélope marchará nun barco, porque non aguanta que Telémaco a mande calar. Polifemo é un cego, respectado e querido aínda que se move como un sen teito. Minotauro rexenta unha taberna, casado coa muller que o salva do labirinto, a súa filla é a moza protagonista da novela que entra a formar parte da clandestinidade. Ulises vaise converter nun traficante de pezas arqueolóxicas, disposto a todo para acadar un bo botín, mentireiro e falso é un dos personaxes máis temidos na illa, pois cando el aparece o perigo está preto. Fronte a el e os seus secuaces da mafia que se aproveitan dos máis pobres que por comer farán calquera cousa, está a liga da Gorgona, unha organización clandestina de resistencia que defende o patrimonio e loita contra a escravitude nas minas e contra o negocio das augas explotado pola mafia.

Cada capítulo comeza cunha cita clásica, maioritariamente da Odisea, que abre a modo de pórtico o relato.

Unha narración de narracións. O poder da contada, esa supremacía da historia e da palabra. A amalgama de tempos mitolóxicos e históricos. A cultura como unión de ciencias e letras, a defensa da matemática.

Cando o inimigo é tan forte a loita semella inútil, pero aínda así, ante a evidencia de que se vai perder… hai que actuar. E nós, que somos herdeiros pola forza, como dixeran Xurxo Ayán e Manuel Gago, teremos que ver o papel do patrimonio como a historia que nos construíu, aquilo que outras e outros fixeron por nós.

Certamente, o que menos me gusta do libro é esa parte final na que aparecen os agradecementos como se fora un capítulo, igual que o glosario. Tocará estudar este tipo de presentación, esta maneira de entregar unha historia aos lectores e lectoras, pois hai unhas horas escoitei en relación a unha novela: “Non me gustou a edición: a letra é moi pequena e o papel escuro. Non apetece ler”.E se non apetece non se produce o gusto pola lectura, non hai fomento lector.

Dous libros dous

A manchas o a raias? é un álbum ilustrado da autoría de Estefanía Padullés, traducido ao galego por Charo Baleirón Sóñora e publicado por Hércules Edicións. Imaxinemos dúas selvas ou unha dividida por un río en dúas partes. Dun lado do río os animais con raias e do outro os animais con manchas; cada grupo tendo medo do outro, porque o outro é sempre alguén a quen non coñecemos e que nos asusta. Ata que un día alguén atravesa o río e descubre que poden ser amigos, cruzan todos e coñecen o que hai do outro lado. 

A min lembroume aquel marabilloso de Miguel Vázquez Freire que se podía comezar a ler por un lado ou polo outro, deste lado o seu título era O neno que tiña medo dos robots e do outro O robot que tiña medo dos nenos. Conforme lías e chegabas á metade atopábaste co outro e co el o susto que non ía máis lonxe que darse conta de que uns tiñan medo dos outros e os outros duns. Así son as cousas!

Outro libro que quixera comentar é o de Francisco Castro, Iridium, publicado na colección Costa Oeste de Galaxia. Na contracuberta aparecen as asociacións Alento e FEGADACE que traballan por mellorar as condicións de vida das persoas con Dano Cerebral Adquirido  pois parte dos beneficios da venda deste libro son para elas.

Iridium é o alias de istagram dunha adolescente con este problema a raíz dun accidente. Ela esperta despois de tempo en coma e loita por ir recuperando competencias motrices e lingüísticas. Sacrificio e dificultades, un pai que se pasa de mimos, unha nai que sofre ás agachadas, un mozo que se vai con outra, a amiga de sempre que non é quen de superar estereotipos e clixés e un novo amigo (o que vai de malo pero resulta ser o máis lector) disposto a acompañala. 

Un libro no que se introducen novas textualidade como o correo electrónico ou o whasap que acompañan á narración en primeira persoa da moza.

Só queda que lelo para gozar desta historia e descubrir a razón dese título. 

Unha nova distopía (escrita por unha muller): "O cidadán perfecto"

O cidadán perfecto é unha novela de ciencia ficción, na que se desenvolve unha distopía." O cidadán perfecto" é un concurso de televisión que acostuman ver os habitantes de Biotrés, a cidade do Continente na que hai barrios que son case decorados para crear ambiente. Unha sociedade moi estratificada, na que debaixo dos membros de dereito do Biopoder están os membros do Consello ou conselleiros do Biopoder e, máis abaixo, o vulgo en xeral.  

O Xefe de Escrutinio da Autoridade Social vai recibindo aos escrutadores, especialmente aos xx pois tense demostrado que teñen máis facilidade que os xy. A sociedade vese, non só escrutada cando hai a mínima dúbida pairando sobre eles, senón programada de forma que a reprodución ou a crianza, as relacións entre a poboación ou os sentimentos e vocacións forman parte dun programa que non deixa nada fóra do seu dominio. Unha sociedade na que non se envellece, para iso realízanse operacións pero tamén se usan máscaras absolutamente axustadas coa imaxe do que fostes. Estabilizadores, inhaladores e inhibidores fan que non se sufra pero tampouco se goce. Non existirá dependencia pero tampouco amor e, sempre sempre, haberá que estar atentos aos que poden sabotear tanta felicidade, neste caso o movemento chámase Diferenza (fronte a tanta igualdade).

Corre o ano tres mil e pico, uns escrutadores vixían a outros e ás veces o xefe é quen tende as trampas facéndose pasar directamente por un disidente. Semella que son as mulleres, ás que retiran unha temporada para procrear, as que poñen en marcha a disidencia. Polo medio vanse contando as historias desa cidade no Continente, dos Confíns, das Illas... doutros mundos artellados doutras maneiras que se poden mesturar con este e provocar chispas, aínda que todo remata nun traspaso que semella decidido por cada un dos suicidas involuntarios que deixan as súas mensaxes de despedida, sen decatarse.    

Para cando o noso mundo semella xa unha distopía de desencontros e incapacidade de acordos que nos dignifiquen, ven Raquel Ricart a meternos medo con outro lobo que aínda pode ser máis fero.