Premio Simbad para o Recordo e o Alzheimer IV convocatoria

 

O Premio Simbad para o Recordo e o Alzheimer na IV convocatoria foi outorgado a Rita Doallo por Astralistoria que aparece ilustrado por Estefanía Padullés e publicado por Hércules de ediciones.

Dous xemelgos coa súa nai na casa da aldea. A avoa xa morreu, os rapaces non teñen outros nenos ou nenas desa idade, abúrrense, quéixanse desa situación especialmente agora que xa morreu a avoa e non hai unha razón de peso para pasar as vacacións na aldea. Están pensando en vender a casa porque a nai quéixase de que non pode manter as dúas: a da cidade e esta. Aburridos, sentados nun banco á sombra da única árbore da praza. A pulseira da rapaza racha cando se enreda coas gafas do irmán, un rato lévaa na boca, perségueno e aparecen nunha zona que semella abandonada, nunha casa onde vive unha vella que perdeu a memoria e ten una aparello impresionante que é o tal astralistoria. Unha trama lévanos a descubrir que é a nai do mellor amigo da nai que morreu (aínda que a nai cre que anda por aí, facendo cousas), pero antes de facelo deixou esa máquina na que se pode ver como nunha película lembranzas relacionadas co obxecto que se introduce nela polo funil. Despois de tremendo susto no que semella que van perder a nai (do pai nada se sabe) conseguen recuperala, facerlle compañía á señora, non vender a casa e quedar nese pobo: Pedreso ou Rochante na historia que lles conta a máquina.

Ás veces, a temática axuda a poñer en marcha a imaxinación, con relatos que beben da realidade, outras non tanto. A autenticidade, nestas historias, é algo a valorar moito, porque xa sabemos cales son as  que permanecen ao longo do tempo e cal é a razón pola que o fan. 

Unha historia de soidade, de mundo rural a piques de perderse, de valoración desigual da cidade e o campo, das relacións familiares e destas coas perdas, daquilo que queremos defender ou abandonar xa para sempre... 

Unha nova colección en Cumio: As emociconas

As emociconas é unha nova colección que pon en marcha Cuimio en Lemos +5

As emociconas: Onde van? (As Emociconas son como son, cada unha coa súa personalidade. Cada unha ten unha forma xeométrica e unhas determinadas emocións: desde Riseira, un rombo amarelo cheo de alegría, ata Rosmón, unha nube gris moi rabuda. A través das súas aventuras, descubrirás o emocionante mundo das emocións mentres dás os prime...), Son alegre (Riseira sempre está feliz e contenta. Ten a cor do sol e, cando sae polas mañás, a súa luz dálle máis alegría. Hoxe está a chover. Pero aos seus amigos non lles gusta a chuvia… Haberá un efecto contaxio?), Son coqueta (Chic é sensible, coqueta e presumida. Convidou os seus amigos a un desfile de moda, pero ao prepararse para saír a desfilar, non encontra o seu gorro favorito. Conseguirán atopalo?), Son rosmón (Rosmón está anoxado porque chegou o verán e vai moita calor. Os seus amigos e amigas as emociconas queren ir a praia pero a el non lle gusta. Conseguirán as emociconas que vaia?), Son atrevida (ATREVIDA É MOI VALENTE E QUERE VOAR COMA UN PAXARIÑO. PREPAROU UNHA SORPRESA PARA OS SEUS AMIGOS AS EMOCICONAS E LÉVAOS DE EXCURSIÓN. CAMIÑAN DURANTE UN BO ANACO DE TEMPO, CRUZAN A PONTE DO RÍO E, AO CHEGAR A UN CAMPO ENORME, LÉVANSE UNHA GRAN SORPRESA: FARÁN UNHA VIAXE EN GLOBO! CONSEGUIRÁN SUBIR TODOS?), Son tedioso (CHEGOU O NADAL E TEDIOSO ESTÁ MOI FELIZ. VAI COLOCAR A SÚA ÁRBORE! OS SEUS AMIGOS, OS EMOJI, VAN AXUDARLLE A COLGAR OS ADORNOS: TEÑEN BÓLAS, CAMPÁS, GIRLANDAS E ORPELAS. TODO PARECE MOI FÁCIL ATA QUE TEDIOSO INTENTA COLOCAR A ESTRELA. CONSEGUIRÁN COLOCAR A ÁRBORE DE NADAL?)... En xeral, preséntanse así: "Aprende a ler gozando de historias en letras maiúsculas e con textos claros e accesibles coas emociconas" 

Complicada tanta psicoloxía, tanto centrarse nun mesmo e como é... Certamente, haberá quen lle saque froito e quen non, quen se divirta vendo as diferentes maneiras de ser (especialmente por momentos), quen o vexa como algo inamovible e quen se perda nunha moda que vén pisando moi forte. De calquera maneira, deberiamos estar atentos e atentas ao que se nos presenta e como se fai.

Como todas as modas, deben pasarse polo tamiz da pedagoxía (e non digamos da literatura e das artes), polo "sentidiño" e a reflexión. Houbo un pedagogo galego que colaborou coa LOXSE ata o momento no que nesta se veu o peso da psicoloxía, daquela decidiu que mellor ocupaba o seu tempo coidando do común e abandonou ese barco. É importante tratar emocións e sentimentos, poñerlles nome e algo máis, pero tamén é moi importante ver de onde veñen certas correntes e a que responden. Esa é a nosa responsabilidade, como o é tratar sempre á rapazada como seres intelixentes que se educan, igual que o facemos nós.   

Os textos de son De Susana Peix e as ilustracións de Mercè Canals.  

 

BD dende Antela

 

Pat Estrela e o xigante de plástico de David Braña e Ángela Curro está publicado en Antela editorial na colección Galo Pinto.

Da presentación editorial: 

"Pat Estrela vive en Helios, unha vila pesqueira onde están a acontecer cousas estrañas e preocupantes, como a aparición dunha illa de plástico na costa. Cando un obxecto misterioso procedente do ceo cae nela, Pat decide ir investigar.
Acompáñaa nesta aventura para descubrir a verdade!" 

Comeza cun cómic feito por unha criatura no que Pat (unha nena) e Tarta (a súa tartaruga) axudan a un meteorito a buscar compañía. De pronto, transfórmase nunha banda deseñada convencional na que eses dous personaxes son visitados por Balbo, o amigo que transforma as "r" en "g" porque lle faltan dentes. Cando queren mirar as estrelas, co telescopio, ven a illa de plástico que promove o alcalde no medio do mar para conseguir cartos, o pai de Balbo é mariñeiro e leva para alí o lixo. A partir de aquí asistimnos á viaxe de Pat como polisón no barco do pai de Balbo (igual que a rapaza de As flores radiactivas), como queda na illa de plástico e atopa o que veu caer na noite anterior, nada menos que un robot que chega do espazo e aterra na illa debido a que unha chuvia de residuos (deses que o human os imos botando, tamén, ao espazo) desvían a súa traxectoria. Descobren que a illa está aí tamén para disimular un tesouro co que se quere facer o alcalde... Na vila, fan unha manbifestación e descobren que Pat non foi á escola, empezan a preocuparse, mentres tanto a illa convértese nun humanoide xigantesco que se move e se acerca á vila. Como sucede sempre nos contos, as boas obras teñen reecompensa e a gfavota á que Pat salva de estar prisioneira no plástico acabará axudándolle a aterrar con ben. Todo remata ben (non como na vida normal, faise xustiza e cadaquén pasa a estar onde corresponde: o alcalde e os secuaces detidos e o pobo rico co tesouro. Un cómic infantil, coma o primeiro, introdúcese antes do remate coa nena e o seu amigo, o robot, felices. Ao final do libro, hai uns extras que consisten na guía ilustrada para debuxar a Eco, o robot, e a Pat en doados pasos.

Seguro que esta nena nos traerá algunha av entura máis... 

Novidades de maio en Kalandraka

O día que Úrsula Mon se converteu en oso de Mónica Rodríguez está ilustrado por Ester García, traducido por Isabel Soto e publicado por Kalandraka, na colección Tiramillas a partir de 11 anos. 

Así se presenta: "Unha novela emocionante e conmovedora sobre a procura da identidade, a superación e o vínculo profundo entre o ser humano e a natureza." 

Unha aldea que vai a menos: cinco nenos non é moito futuro. Unha avoa e unha neta que comparten casa e tristeza. Unha nai que colleu a maleta a marchou... a nena sente que foi por ela, a avoa rumia a responsabilidade e a amargura. Unha escola onde a nena é acosada con descaro; ela tatexa e cala, para que falar? Só o pequeno do grupo se mantén ao seu lado. Un cambio de mestra (igual que nas Memorias dun neno labrego) trae unha certa alegría, a aperta que desata un mar de lágrimas, a atención á pequena, o enfrontamento ao acoso e a preocupación por ese ser que se converte en oso, dende o momento no que atopa un e se miran aos ollos. Porque somos natureza, animal, oso na montaña. Porque podemos comunicarnos cos animais; eles pódennos falar, especialmente cando pouco falamos cos humanos. Porque soñamos cun colo que nos acolla e pode ser o dun oso. Un cazador reconvertido en garda forestal, un home que tamén sente o bosque. As cancións que escoitamos no principio dos tempos e se repiten levándonos a eses días e a súa lembranza. 

A crueldade infantil a debate, porque hai que reflexionala dunha vez por todas, porque non podemos seguir deixando aos máis débiles ao dispor de pandas ou compañeiros brutos e insensibles, algúns deles como esa nena que nos confunden coa súa delicadeza.

A crueldade da comunidade que expulsa a algúns membros que non resisten a violencia e o baleiro. Esa nai que marcha deixando dúas mulleres coa súa falta, sentíndose culpables. E a osa no bosque, no soño, no ceo, marcando o norte.

Unha historia fermosa contada dunha maneira marabillosa. Lírica e metafórica.  

A marquesa vermella: María Vinyals

Dúas publicacións. Dúas biografías. 

Unha delas é Marquesa Vermella. Pequena biografía de María Vinyals publicado por Polo Correo do Vento con ilustracións de Tania Solla, na colección Mulleres Galegas. Naceu nun castelo, o de Soutomaior, en 1875; dende alí dominaba o val do río Verdugo. Ela era a sobriña dos donos do castelo e tiña a mellor educación que se podía ter daquela (especialmente para unha muller). Inglés, francés, alemán e portugués eran linguas que dominaba, lía moito, tocaba o piano, pintaba. Era consciente da situación das clases que non tiñan acceso á educación e quixo cambiar isto. Casa e reside en diferentes lugares como Zaragoza, Madrid e Biarritz onde dinamiza os círculos culturais; tamén foi membro da RAG, do Ateneo de Madrid e presidenta do Centro Iberoamericano de Cultura Popular Feminina e Escola de Nais de Familia onde tenta que as mulleres se alfabeticen e aprendan oficios; reclama o dereito das mulleres a votar, imparte conferencias e reclama a igualdade de homes e mulleres; ten relacións con mulleres como Emilia Perdo Bazán, Margarita Nelken, María de Maeztu ou a pedagoga María Barbeito. Documéntase e escribe sobre a historia do castelo, unha novela titulada Rebelión co pseudónimode Jouzelle. Ao enviuvar, volve casar con Enrique Lluria, un médico cubano co que comparte ideais, crean un sanatorio na casa de hóspedes do castelo. Afíliase ao Partido Socialista e de aí lle vén o alcume así como dos convidados que pasaban polo castelo como Castelao, Benlliure, Sorolla, pero os problemas económicos lévanos a vender a propiedade para marchar a Cuba. Alí morre o home e deben volver. Ela sempre escribe en xornais e revistas, defende a igualdade da muller e a dignidade dos máis débiles.

O outro libro é María Vinyals publicado pola Deputación e o Museo de Pontevedra, dentro da colección Mulleres da nosa Terra, con motivo do 150 aniversario do seu nacemento. Unha biografía con lustracións a toda cor, nun formato máis grande e con algún outro dato, por exemplo os sete nomes coa que a bautizaron como acostumaban facer coa xente da nobreza. Tamén se di o nome dos tíos propietarios do castelo: marqueses de la Vega Armijo e que dende pequena tivo relación con políticos de renome e xente da alta sociedade, que casou co nobre Juan Jordán de Urríes, marqués de Ayerbe que ocupa cargos diplomáticos que a levan por toda Europa... Remata cun glosario no que se explican as palabras que no texto aparecían en verde.

Dous libros para a marquesa que viviu en Soutomaior e defendeu os dereitos das mulleres e das clases populares, a marquesa socialista!  

Fauna, unha BD de Iago Fernández e Damián Gómez

Fauna, unha BD de Iago Fernández e Damián Gómez está publicada por Antela editorial na colección Galo Pinto. Asi se presenta: "Nun futuro onde os humanos se crían extintos e os animais evolucionaron de forma similar a como eran eles, aparece Fauna, unha pequena nena humana. É atopada por Curro, un can xornalista, no medio dun debate na sociedade animal.
Curro pensa que esta pode ser a súa oportunidade de alcanzar a fama, sen se decatar de que mostrala ao público levarao a máis problemas dos que podía imaxinar."

Ese debate é abundante en insultos e baixo en ideas, o león defende que esquezan o que fixeron os humanos mentres a tartaruga defende que están aproveitando os seus avances e todo remata na forma de vestir, o primeiro quere diferenciarse absolutamente e o outro continuar coas costumes humanas. Hai intereses de grupos económicos polo medio (tal como como se foran humanos), aparece un exhibicionista que defende ir encoiro... O xornalista cánsase de cubrir esa nova que é sempre igual de aburrida e desesperante e ao mirar para o parque ve unha nena humana cando pensaban que estaba extinguida a especie. Lévaa para o xornal, a nena sorría sempre; é confiada e divertida; móstraa ao público e aparece o que defende acabar con todo o humano... quérena comer. Toca correr nunha persecución sen fin salvando obstáculos, son enganados retrasando a fuxida... ata que atopan unha banda de marxinais dirixida por unha  xirafa que lles axuda ata que chegan a un museo e alí a nena di papá (diríxise acaso a un antepasado artificial e trátase dunha viaxe no tempo?). O certo é que xirafa e can xornalista descobren que león ten un negocio de roupa detrás da defensa desas ideas e daquela aínda había vergonza así que ante o perigo de que o descubrna nos medios de comunicación claudica e deixa marchar a nena convencendo aos manipulados seguidores de que volveu ao seu tempo. Entréganlla ao pai que andaba polo museo buscándoa. Anos máis tarde Curro o can publica o libro Unha nena no tempo e todo semella ter algo máis de cordura.

Un mundo no que os animais asumen o papel do humanos ata tal punto que fan desaparecer a súa especie, pero non contan de que por riba dos intereses económicos e políticos, unha criatura é sempre unha criatura e esperta os instintos de protección, sexa da especie que sexa. A ver que pasa máis tarde... É cousa de agardar. 

Unha moi boa historia polo contido e o continente, cunhas viñetas que nos lembran a historia da bd nos seus mellores momentos (con agachadeiros e persecucións) pero tamén cos sentimentos e a tenrura. Un relato que nos fai pensar nas posibilidades da evolución ou involución deste mundo e se sería posible algún cambio despois dos asasinatos de crianzas en Gaza. 

 

A nova edición dos Toribios de Carlos Casares

 

Anos despois, saen Os Toribios de Carlos Casares coas ilustracións de Sandra Lodi e cun magnífico limiar de Montse Pena.

Preséntase así: " Editorial Galaxia publica Os toribios, de Carlos Casares, con ilustracións de Sandra Lodi e limiar de Montse Pena. Este volume pecha a colección Biblioteca 75 aniversario, un proxecto editorial que ao longo de todo o ano conmemorou os 75 anos de historia de Galaxia.

Os toribios reúne unha das creacións máis recoñecibles de Carlos Casares arredor da figura de Toribio, protagonista dunha serie de relatos breves cheos de imaxinación e humor: Toribio contra o profesor Smith, Toribio e o contador de contos, Toribio ten unha idea ou Toribio revoluciona o tráfico. Textos que seguen a dialogar co lectorado actual, enriquecidos co traballo de Lodi. As ilustracións de Sandra Lodi teñen un papel central nesta edición. O seu traballo visual achega unha lectura fresca do universo de Toribio, reforzando o carácter expresivo dos relatos e ofrecendo unha interpretación gráfica que dialoga co texto, ampliando a experiencia lectora e achegando novas capas de significado.

Carlos Casares Mouriño naceu en Ourense en 1941 e morreu en Vigo en 2002. Escritor, tradutor e crítico literario, foi unha das personalidades máis importantes da cultura galega das últimas catro décadas. É autor de obras tan significativas como as novelas Ilustrísima e Os mortos daquel verán e os libros de relatos Vento ferido e Os escuros soños de Clío. Dirixiu a editorial Galaxia e a revista Grial ata o seu pasamento. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no ano 2017.

Sandra Lodi (Lugo, 1990) É unha ilustradora, deseñadora e artista plástica lucense afincada en Santiago de Compostela. Estudou Belas Artes na Universidade de Salamanca, época en que tamén tivo a oportunidade de coñecer o método de produción creativa da Accademia di Brera (Milán). Actualmente publica as súas ilustracións na revista satírica Mongolia e na publicación semanal El Estafador, ademais de colaborar con outros xornais como ilustradora de prensa. En 2019 foi premiada co Segundo Premio Curuxa de Humor gráfico do Museo Xaquín Marín e en 2021 a súa obra pictórica foi seleccionada na XII Bienal de Pintura Eixo Atlántico. En 2022 recibiu o Primeiro Premio no combate mural do Culturbán (Lugo), e en 2023 no IV Certame de Pintura do Festival de Cans. Gañou, en 2024, o IV Premio Alberte Quiñoi de Álbum Ilustrado coa obra Papóns, publicada en Editorial Galaxia, e ilustrou Sucos, de Ignacio Vidal Portabales (Premio Simbad para o Recordo e o Alzhéimer 2023), publicado na colección Árbore de Editorial Galaxia".

Pastas duras. Letra xenerosa. Papel de calidade. O limiar que contextualiza a Casares dentro da LIXG a nivel de escritor, editor, tradutor. As historias de sempre e unhas ilustracións novas. 

O limiar sitúa a obra: Inventar un lectorado infantil en galego. Un convite a descubrir o contexto de creación da serie Toribio. O editor que soñou un lectorado en galego a través da literatura infantil. Este é Toribio ou a tentativa de crear unha serie galega. Sentido e significado de Topribio no universo Casares. Toribio hoxe: un personaxe renovado. Diferentes apartados para atrapar o fenómeno dentro da obra de Casares e da LIXG.

Un libro para maiores e pequenos. Para as persoas mediadoras que poderán ler con atención o texto de Montse Pena e para o lectorado infantil que lerán as aventuras de Toribio. Estas, tiveron sempre -para o meu gusto- o problema de non desenvolver un pouco máis as aventuras quedando nunha especie de enunciado ou descrición rápida cando desexaríamos ter accedido a máis relato. Quedounos esa pena, de que Toribio non estivese maís desenvolto, que nos deixase a nós unha parte moi importante da narración igual que cando os autores de BD nos abandonan ante a elipse.

Certamente, Casares foi un ser imprescindible na LIXG, dende todos os puntos de vista. 1º Premio O Facho de Contos con A galiña azul, 1º Premio O Facho de teatro Infantil e 1º creador dunha serie en Galicia. Esa modalidade de creación na que se repiten os personaxes (co cal nós queremos seguilos porque xa son amigos pero tamén queremos saber que pasa despois de rematada a historia que acabamos de ler), o esquema da historia (igual que sucede coas series de tv nas que coñecemos perfectamente cal é o principio, o nó e o final, razón pola que nos custa moito menos traballo seguilas). Si, as series sitúannos nunha paisaxe recoñecible á que nos apetece volver, saber como continúan, que lles sucede aos personaxes... Casares coñecedor da literatura infantil, ía cubrindo os baleiros que vía na nosa, despois da narrativa e o teatro, bota de menos a serie que fideliza ao lectorado e ponse mans á obra, moitos anos antes de que ningún outro o intentase. Antecedente dos Bolechas, a de máis éxito entre nós e de todas as que Ledicia Costas (Minimortos, Curriño) pon en marcha moitos anos despois.