Ganador do XXVII Certame de Narración Curta Ánxel Fole

 

A obra ganadora do XXVII Certame de Narración Curta Ánxel Fole é Principio de superposición de Fran Fernández Davila. Está publicada por Xerais na colección Fóra de Xogo.

Preséntase así: "Narrativa e poesía nunha lectura que explora a fraxilidade adolescente." 

Esta é a súa sinopse: "Sofía López Fiz desaparece. Para atopar a verdade detrás da súa ausencia, deberás escoitar as múltiples voces que a definen: a da súa nai, a das súas compañeiras de clase, a dos profesores e, sobre todo, a da propia Sofía a través dos poemas do seu caderno. Principio de superposición é unha novela polifónica e trepidante. Unha crónica sobre o acoso escolar, a identidade, as amizades que salvan e que traizoan e os silencios que agochan as feridas máis fondas. Fran Fernández Davila mestura narrativa e poesía nunha lectura que explora a fraxilidade adolescente e nos enfronta a unha pregunta estarrecedora: canto coñecemos de verdade a quen temos a carón de nós?"  

Uns personaxes (dos que descoñecemos a identidade) entrevistan a diferentes alumnos e alumnas, profesores e profesoras, director, orientadora, familias... do IES no que estudaba a alumna que desapareceu. Son as voces destes personaxes as que lemos en cada capítulo. Alternanse con elas uns textos en cursiva que seica pertencen a un poemario do autor que foi premiado no Certame de Poesía Caldaloba.

Unha vez máis o instituto (cos diferentes elementos actuantes: profesorado de diferentes fasquía, responsable da orientación, alumnado desprotexido ante a lei da selva...), o acoso, as redes sociais, a diversidade sexual, as familias desestruturadas e os fillos pagando o prezo da desatención... todo o que coñecemos e ao que non sabemos, podemos ou queremos poñer solución. Un peso excesivo (ao meu parecer) da relixión (nais moi relixiosas e presenza protagonista do crego) que non semella refletir o mundo actual pero é posible que eu teña unha percepción equivocada. Unha historia que non se aclara, que queda como moitas outras reais sen resolver, ou suficientemente escura como para dar que falar. 

O escritor é enxeñeiro e autor de múltiples libros e premios. Na galipedia contase que comezou a escribir no ano 2016 asistindo a diversos obradoiros de formación con Clara do Roxo, Antón Riveiro Coello, Suso de Toro, José Monteagudo, Antonio García Teijeiro, Silvia Penas, Estíbaliz Espinosa, Baldo Ramos e Míriam Ferradáns entre outras. Un dos últimos premios, aínda non publicado, é IX Premio Agustín Fernández Paz de narrativa infantil e xuvenil pola igualdade, 2025, O Muro. Case medio cento de premios dende aquela, algo que nos fai pensar...

Este é a súa primeira obra considerada xuvenil, anteriormente publicou O bosque do duque. ‘s-Hertogenbosch en Galaxia. 

Traducións (II)

Veñen de lonxe (descubre a migración das aves) de Laufer está publicado por Cumio.

Da presentación editorial:"A natureza vén visitarnos a calquera parte, mesmo á cidade. Mentres estamos ocupados coas nosas tarefas diarias, garzas, cirrios ou estorniños sucan os nosos ceos. Quizais poidamos velos se levantamos por un momento a vista, mentres a brisa cálida acariña a nosa pel na primavera ou co frescor que fai que as follas se volvan alaranxadas e caian arroladas polo vento no outono. Observar aves de paso é unha invitación á poesía ao alcance de calquera mirada." 

En primeira persoa, con ilustracións básicas en liñas e cor pero moi colorista e atraínte. Parte deo día no que comezou a fixarse nas aves (especialmente nas migratorias) e a distinguilas. Ao tempo descobre "o marabilloso que é deixarse atopar polas cousas pequenas que ocorren ao noso redor, ás veces sen darnos conta" porque a rutina e o ritmo rápido das cidades fai que todo semelle igual cando non o é: paxaros que pasan, flores que se abren. A importancia das aves mantendo o equilibrio: dispersando sementes, controlando pragas de insectos ou polinizando plantas. E vai pasando por moitas delas e aquelas características que nos sorprenden: anduriñas (toda unha vida sen tocar chan), cirrios (durmir coa metade do cerebro), bubela (con cheiro para defenderse do perigo), cigoña branca (abandonando a migración debido ao cambio climático), avión (cos seus niños de barro), garza bioeira (sobre mamíferos grandes alimentándose dos seus parásitos), carrán ártico (coa migración máis longa), estorniño (pintando coreografías no aire), aguia calzada, gaivota chorona, flamengo rosado (coa cor da alimentación), garza real, miñato real...

Ao final unha táboa para resumir as súas caraterísticas principais e superpoderes e pequenos capítulos con información sobre o que nos conta un paxaro no ceo, como manter o equilibrio, que é a orientación magnética, a ornitoloxía e aos ornitólogos, desmentindo mitos, sobre as nosas migracións, soñamos con voar, a atracción das aves ao unir o ceo e a terra.

Para rematar, o listado das fontes e notas de campo. 

Unha descrición que se basa no que nos ten máis interese seguida do relato das vivencias da aurtoría relacionada con cada un deles.

Da presentación editorial: "A natureza vén visitarnos a calquera parte, mesmo á cidade. Mentres estamos ocupados coas nosas tarefas diarias, garzas, cirrios ou estorniños sucan os nosos ceos. Quizais poidamos velos se levantamos por un momento a vista, mentres a brisa cálida acariña a nosa pel na primavera ou co frescor que fai que as follas se volvan alaranxadas e caian arroladas polo vento no outono. Observar aves de paso é unha invitación á poesía ao alcance de calquera mirada." 

Xogos e xoguetes en galego

 

Unha pequena empresa de xogos para crianzas e rapazada en galego. Unha pica en Flandes!!

Uns xogos que non deben faltar nas bibliotecas escolares e ludotecas, nas casas e nos centros socioculturais. Tamén podemos xogar en galego e é grazas a estas iniciativas que poñen en pé persoas individuais que miran polo común. 

Brazolinda é o seu nome. Na súa páxina atopamos os xogos organizados por idades (+ de un ano, + de tres, + de cinto e + de oito), por número de xogadores (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 ou ilomitado) por categorías (Matemáticas, Expresión oral, Agudeza visual , Iniciación, Ciencias, Cultura e Xogos cooperativos). Atoparemos moito máis do que precisamos e faremos posible que continúen creando e ofrecendo os seus produtos. Un paso na normalización da nosa lingua, esa que andamos celebrando este mes. 

Nunca deixaremos de darlles as grazas.

Adiante! 

Un novo libro de Antela editorial

Lis e o Bosque das Sombras de Clara Artiaga está publicado por Antela editorial.  Entre o álbum, o cómic e narración, un produto que innova e non deixa indiferente. Unha nena, unha voz interior que critica coma Pepito Grillo non permitíndolle que se conforme co que logra pero alguén lle mostrará que o camiño consiste en non esquecer os soños. 

Preséntase así: "Lis quere ser cabaleira, afouta coma a das lendas. Acompañada do seu amigo Bigotes, internarase no Bosque das Sombras en busca de aventuras. Mais a realidade pode ser máis complexa e difícil do que ela imaxinaba. Conseguirá vencer todos os perigos?" 

Porque a lenda fala dunha cabaleira valente que protexeu o reino do mal ao longo de centos de anos, pero desapareceu un día sen deixar rastro. Lis quere ser coma ela, unha cabaleira andante, tal como contan os xograres que pasan pola vila. Ela prepárase, sempre acompañada polo seu amigo e fiel escudeiro Bigotes. Con el intérnase no Bosque das Sombras, ese lugar do que non volvía ninguén. Alí atópase na casa da bruxa que engana aos nenos coas ricas tortas e os converte en ananiños; ela tanpouco se salva, pero o anel da bruxa racha cando o ratiño lle morde o dedo e todo desaparece... Semella que o que logrou non foi un bo final así que continúan a aventura, agora con Lis montada no rato Bigotes e atopan un novo desafío no sotobosque por onde agora se moven debido ao tamaño da pequena. Alí, as flores choran porque unha avelaíña bruxa, nai das flores non as deixa medrar e só se mira no espello. Ofrécese a volver a Lis ao seu tamaño e poder saír do bosque se lle trae luz de lúa. Lis recolle as bágoas das flores e baixo a luz da lúa entrégallas á Dama Avelaíña. Daquela vaille pedir o desexo que lle prometeu no trato que fixeron, terá que deixar que as flores medren e florezan cando queiran e terá que escoitalas. De novo, todo acaba no cabreo da nai que berra e berra. Unha voz na cabeciña de Lis vaina acusando de non conseguir realizar fazañas... Tócalle seguir e seguir tentándoo sen conseguir calar esa voz acusadora nin sentirse satisfeita, ata que unha noite esperta escoitando á Cabaleira das Lendas. Que pasará?

Unhas imaxes moi atractivas e acaídas a queles tempos de cabaleiras/os e bruxas, de bosques enmeigados e aventuras míticas. Nalgún momento, semella que a elipse resulta algo difícil, ou se non é a elipse é a pouco información sobre determinados pasos, pero todo se amaña para quen le con gusto e atención, que é do que se trata.  

PATAS ARRIBA

Patas arriba de Anna Derenne, traducido por Xosé Ballesteros, está publicado por Kalandraka. Trátase dun "divertido libro-xogo que convida a lectores e lectoras a pasar á acción para axudar aos desconcertados habitantes da sabana e libralos dun final non desexado". Un libro interactivo? Un libro que acaban de crear os lectores e lectoras? Un libro sobre o que se pode tomar decisións que van máis alá de por onde comezar a ler. Así se presenta en Dideco: "Un día tranquilo na sabana. Todo o mundo está no seu lugar salvo o elefante, que se acerca trotando, daquela o chan retumba cos seus pasos. Enseguida se dá conta do desastre: todo está PATAS ARRIBA. Agora é o momento das crianzas, as verdadeiras protagonistas deste álbum, aos que lles tocará sacudir unha e outra vez o libro ata que todo volva ao seu sitio. Se o sacuden demasiado forte, a paisaxe porase patas arriba. Se non o sacuden suficientemente, algunhas cousas seguirán desorganizadas. Sacudir arriba e abaixo, á dereita e á esquerda. Pero... Quen se agacha detrás do arbusto? Un cazador? Sigamos sacudiendo ata facelo desaparecer! 

Una paleta de cores vivos, figuras de contornos definidos sobre fondos planos e personaxes con expresións divertidas caracterizan plásticamente esta obra de Anne Derenne que nos lembra a algunhas producións de animación. Un orixinal libro-xogo cheo de humor que convida a lectores y lectoras a pasar á acción para axudar aos desconcertados habitantes da sabana de libralos dun final non desexado. Feliz aventura!"

O poder de quen le faise evidente nesta obra, porque ti, lector, lectora, tes a capacidade de facela avanzar cada un lado ou outro, de ordenar ou desordenar o mundo, de colocar cada cousa n o seu sitio ou deixala dunha maneira absurda, pero tamén de descubrir quen se quere aproveitar da ocasión para cazar algún deses animais que andan medio mareados pasando dun lugar a outro. O principoio da historia fálanos desa inxenuidade do elefante que se move con toda a alegría que lle é propia (como elefante en garaxe, diríamos) e descontrola o mundo. Cada plana dános a ocasión de ver que animal está fóra de lugar e cal deles xa está onde corresponde, un a un teremos que revisalos para descubrir que é o que debemos facer, ir comentándoo e ir tratando de situalo na paz primixenia é o que corresponde a partir de agora, pero non é tan doado, non, as nosas mans tamén poden ser moi brutas e os movementos non ser os axeitados pero ademais, a autora introduce un novo elemento que debemos descubir para evitar unha hecatombre de verdade, cando o fagamos, cando toda a fauna o mire, avergonzarase e marchará por unha esquina, esa mesma esquina da que está colgado na garda final da obra. 

Dende o mesmo título escrito seguindo o significado ata a plana colocada ao revés do sentido, todo se converte nun xogo total. O xogo do abaneo...

Escrito, todo el, en letras maiúsculas. 

Un novo libro para as Letras de Begoña Caamaño

A nena que perdeu un zapato na lama de Ramón Nicolás con ilustracións de Carlos Gallego está publicado por Galaxia.

Preséntase así: Begoña Caamaño no Calvario vigués 1964-1976. Este é un libro pouco ortodoxo, talvez como era a propia Begoña Caamaño, a quen se lle dedica o Día das Letras Galegas 2026. Éo, porque nestas páxinas aparece a voz de Morgana, que nos revela os anos da infancia da escritora que tanto influíron nela, período de formación onde o barrio do Calvario ocupa un lugar primordial a través da súa historia, das súas xentes e dos acontecementos máis importantes que deixaron pegada nas súas rúas.
Un libro onde se mestura a memoria, a biografía, a historia e a ficción, que se brinda como unha oportunidade para reconstruír, e reivindicar, os primeiros anos de Begoña Caamaño. Se como Rilke afirmaba que na infancia está a patria das persoas, aquí desvélanse as claves da protagonista das Letras Galegas 2026, navegando por ese ronsel de talento e amor que deixou nas persoas que tratou." 

Contar a historia dunha nena e dun barrio. Demostrar o amor pola literatura galega, pola autora á que se lle dedican as Letras, pola cidade de Vigo e o barrio que comparten.

Unhas dedicatorias seguidas dun par de citas da escritora acerca da cidade e a narración porque "A maxia de contar reside niso: en crear a ilusión capaz de facernos sentir como certo aquilo que sabemos irreal". A voz de Morgana recréase na presentación para ir debullando en pequenos capítulos nos que se fala da nena curiosa e amante das palabras que vai descubrindo o barrio de Lavadores, os traballos da avoa, o Calvario que se percorre facendo recados, a escola con mestras ben especiais (a nai de Ferrín, María Xosé Queizán, Carme Paneo), as cancións, os camiños de lama no que se pode perder un zapato sobre todo cando che gusta xogar e es atrevida, o amor pola literatura nos libros e nas películas, as marcas do silencio ante a represión do franquismo, as mareas negras, as mobilizacións obreiras, a solidariedade, os edificios singulares, o cine enchendo a infancia de historias, os tranvías, as novas, visitar Peinador e Rande, as marcas do pasado literario no barrio como esa fábrica de papel La Cristina no que se imprimiron os Cantares gallegos, a súa vivenda cortada e á vista por un novo vial... O autor remata cunha petición de roteiro polo Vigo das escritoras e ata sinala a posibilidade dunha rotonda co seu nome e a escultura precisa. 

Un relato con alma, situado nunha atmosfera case máxica na que o pasado e o presente se tocan coa punta dos dedos. 

Letras Galegas 2026, un novo libro

O transgredir das ondas de Paula Carballeira está publicado por Galaxia na colección Costa Oeste, que se presenta así: "Nesta obra dramática, Paula Carballeira percorre a vida e obra de Begoña Caamaño a partir dun podcast titulado “O transgredir das ondas”, onde a xornalista Xoana Barreiro recolle diferentes testemuñas e voces para reconstruír a faceta máis insubmisa e desobediente de Begoña Caamaño, a do sorriso calmo, a da voz nas ondas, a da escrita e a protesta necesaria."

Xoana é unha xornalista que está espertando á consciencia comprometida, afillada de África ten escoitado falar moito de Begoña e está dando os pasos necesarios para cambiar o rumbo da Historia, como fixeron elas. Parte do escepticismo porque "é filla destes tempos que non deixan moito lugar á esperanza" Porque transgredir procede do que fai o mar cando o mar avanza sobre o litoral, superando os límites que a terra impón. O podcast vese interrumpido por ruídos a modo de pantasmas que cortan a voz ou a distorsionan

A autora tamén introduce as músicas que poden soar no podcast ou cando se precise. 

Biografía no formato teatral e de podcast, unha revindicación da loita social da escritora pero tamén da amizade e da alegría. Recóllese como formou parte de Mulleres Nacionalistas Galegas, Mulheres Transgredindo... No Foro Social Mundial declarou "Si, outro mundo é posíbel... mais construído coa igualdade entre mulleres e homes" Protestas ante o desaloxo da Casa Encantada. Palabras de África falando de Martinho (a quen homenaxean) "As persoas que luitan até o fim nunca son derrotadas. Nen a morte pode vencer quem tanto amou". O xogo do impostor que consiste en non dicir unha palabra (prohibida, clave) que pode afundir unha carreira, estragarche a vida: Defende a Galega, Marea negra do Prestige, Emerxencia lingüística, SOS Sanidade Pública, Defensa do Ensino Público. Remata "Nun escenario, diante do público, o que se di, o que se fai, acontece realmente, sen barreiras. Facemos parte dun presente colectivo. Aínda que marchemos, permanece prendida a luz, a luz pantasma."

"A do eterno sorriso, a da voz na radio, a da escrita necesaria, a da roupa lila, a insubmisa, a desobediente, a transgresora" A leal, en palabras dos compañeiros da radio. 

A min gustoume o feito de que introduzan a unha compañeira que desapareceu hai pouco tempo, África, no desenvolvemento da historia e que o fixera dándolle o valor que correspondía, o seu papel. Tamén me gusta o relato da entrada de Etxaniz na súa vida, o relato da "toma de Bruxelas" cando atopa un borracho case morrendo ao que non atenden ("Sinto rabia e medra en min o noxo por esta Europa deshumanizada"). Igual non me gustou tanto que dea a sensación de que en determinadas épocas a xente protestaba por todo como se fixese festa...

Comeza cunha declaración: o que fas cando morre unha amiga é lembrala para manter a memoria. A continuación as catro lembranzas dos encontros significativos de Paula con Begoña ("Estando con Bego borróuseme esa sensación de abandono que te asalta cando estás soa, lonxe, un chisco perdida, coma se de súpeto o mundo enteiro esquecese a túa existencia" (...) "de vontade de estar nunha illa, rodeadas de mar, para poder ter a cabeza nas nubes e, en canto collésemos folgos, volver poñer os pés na terra" (...) "Acontece o mesmo con algunhas persoas. Vives sen elas ata que as atopas e, cando o fas, semella que antes te faltaban"

Di Begoña "Eran tempos en que criamos que estabamos a construír unha radio para un país"