No ano Otero 2026, a reedición de Historia dun neno

Neste ano Otero Pedrayo, 2026, tal como foi declarado polo Parlamento de Galicia, accedemos á  reedición de Historia dun neno, a obra autobiográfica da infancia de don Ramón publicada por Galaxia.

Da presentación editorial: "A Historia dun neno conta os primeiros anos de vida do escritor Ramón Otero Pedrayo, desde o seu nacemento ata o ingreso no instituto. Recolle simpáticas lembranzas dos amigos da infancia, da casa familiar de Ourense, das primeiras experiencias na escola e das visitas á aldea de Trasalba." 

Con ilustracións de Mara Méndez nas que se recoñecen moi ben os lugares dos que fala e vemos ao autor de pequeno coma un rapaz cunha gafas moi grandes e unhas pernas moi delgadas; isto fainos pensar en certa debilidade que queda superada pola alegría que vemos debuxada no seu sorriso. Igual nós o veríamos de maneira diferentes pero é a maneira na que ela o retrata. Vai falando del en terceira persoa, achegando datos de relevancia persoal (fillo único) pero tamén contexto xeográfico e histórico que semella adiantar as súas inquietudes. As lembranzas do neno van dende as cousas que lle causaban medo, as travesuras propias da idade, os recordos que logo relacionaría con momentos históricos, as emocións ante o que ía descubrindo, o que máis lle gustaba (coma o colo da nai cando escoitaba chover), os xoguetes daquela primeira infancia, imaxes que describe e semellan de realismo máxico, o que observaba no arredor, as tendas do barrio, o pequenas que lle resultaban as cidades de Ourense e Vigo naquelas primeiras olladas, os parentes e diferentes visitas a casas que realizaba cos pais, todo o que vai aprendendo antes de ir á escola coa familia e os primeiros intentos de mestras  e escolas, o pai médico visitando enfermos ou recibíndoos en Amoeiro con coidado de indicarlles remedios caseiros para non ter que gastar de máis na botica (un médico dos probes ao que beizoaban), a chegada do entroido e da semana santa... No medio de todo isto, Risco no primeiro piso da casa na que vive e como comeza dirixindo discursos aos gatos dos tellados. Fala da vida que foi, do que escoitaba sen entender de todo (cando botaban contra o cacique), do como gozaba da casa de Trasalba e do que nela vía, os cans e aquel lugar no que enterraron a un deles e el levaba flores, dos sucesos que se contaban polas noites e que deban medo pero tamén do gusto de andar pola natureza entre as herbas recoñecendo as colleitas. Os xogos (intelectuais) con Risco que anticipan o que lles agardaba, os seus primeiros pasos coa cultura (asistencia á zarzuela...). O seu sentimento ante as noticias de guerra e as perdas dos barcos patrios, "choraba, non durmía, nin entendía verba daquilo que escoitara da grandeza e o valor dos españois". 

O mellor é o ton no que el lembra e describe: "Era un neno esbrancuxado, pelo de rato, testa grande, pernas de pisco. Padecía de orellóns, da barriguiña e de medo" De aí, a imaxe de Mara; de aí, o medo a perder ese meniño que é unha xoia, un ben único sen irmáns (como non ían coidalo, cumprirlle os gustos, atender as súas queixas?). Di que en 1895 o mar e a alegría de Vigo lle devolveron a saúde, o que quere dicir que non lle sobraba. E remata, xustamente coa entrada no instituto, o tribunal de ingreso e os comnpañeiros que se converteron en amigos; así: "A entrada no Instituto, cos nove anos enteirados, foi o ingreso nun mundo novo, feiticeiro, acedo, descoñecido." 

Un bo texto para ser lido en voz alta, para practicar nos programas de radio, para realizar unha presentación con imaxes da época, para que nos entren polos oídos as súas palabras sobre os seus días de creación, dunha infancia naquela familia e naquel tempo. 

Libros para bebés: Pinga na colección Niñeiro de Antela

A editorial Antela comeza nova colección: Niñeiro. Libros para cativiños. A primeira obra é Pinga de Andrea Freire e Aida Alonso.

Así se presenta: "Pinga está en todas partes, podes atopala? Búscaa no vento e persíguea no mar a través das ilustracións e texturas que acompañan ao texto neste fermoso libro para bebés." 

Ilustracións a modo de colaxes con cores moi vivos e planos. Unhas imaxes para ler en cada detalle, buscando a pinga nas súas diferentes formas. Os textos funcionan como versos que poden lerse, recitalos, cantalos ou comentalos. Todo en maiúsculas para ir identificándoos. Rima mentres busca o ciclo da auga, fóra e dentro do corpo.  

Un libro que vai axudar a observar a auga nas súas diferentes formas. 

VIII Premio Carlos Mosteiro

Nenapingüín de Daniel Landesa obtivo o VIII Premio Carlos Mosteiro de Literatura Infantil. Aparece agora, publicado por Galaxia, na colección Árbore coas ilustracións de Miki Momochi nas que destaca o atrevido das tomas, eses planos tan de detalle ou pouco acostumados. Formando parte do deseño e paratextos os listados de Nenapingüín, do que lle gusta e o que non lle gusta ou os avisos de seu pai. 

Da nai non se fala, seguramente morreu e por iso non aparece, a que si o fai é a moza do pai. Todo tan natural que dá moito gusto velo, sen ter que dar explicacións.

Así a presentan: "Imaxinas subir a unha árbore e que o todo cambie para sempre? Ata o teu nome?Aínda que xa era unha cativa impresionante, o día que comezou a chamarse Nenapingüín a súa vida cambiou para sempre dun modo que nunca puido chegar a imaxinar." Si, o cambio foi rotundo, é o que teñen os accidentes, que hai un antes e un despois, un instante que che cambia a vida, polo menos durante un tempo. Iso lle pasou a esta nena sempre disposta a unha aventura sexa nos libros ou na realidade, amiga dos seus amigos por iso lle molesta que estes cambien como lle pasou a Caradeleituga que agora non a trata como facía antes. Despois do accidente, hai moito tempo de hospital e alí coñece a unha médica estupenda, a uns celadores que fan carreiras polos corredores, pero sobre todo fíxose amiga de Nenobólido, de Bolabillar e Nenatransparente. Tres personaxes moi interesantes, tanto que tamén a nós nos gustaría coñecelos algo máis. 

Unha historia moi ben contada, un ton exquisito e uns valores a reivindicar (o gusto pola lectura, o respecto pola diversidade, a asunción dos problemas con toda a tranquilidade posible, a amabilidade e bo trato, a relación coa avoa...). Tal vez o capítulo do mago e todo o que o envolve faga caer un pouco a historia ao resolvela dun xeito "case máxico" mentres outros asuntos como as fotografías con máscara de pingüín ou a nena que desaparece na súa transparencia nos resultan marabillosas metáforas xa que se solucionan de maneira fantástica pero crible. A mestura de realidade e fantasía é algo ben difícil de arranxar na que ás veces nos vemos levados pola premura. 

Creo que Landesa lle dou vida a unha rapaza que nos gusta moito e que igual pode seguir acompañándonos con esa resiliencia e capacidade de enfrontar os problemas da maneira menos difícil para os demais, de asumir as consecuencias dos seus actos (algo ben difícil, incluso para as persoas adultas), de avanzar ante as dificultades pensando tamén nos demais...

Premio Fina Casalderrey de literatura infantil pola Igualdade

O segredo das Cíes de A.R. do Lobo, acadou o V Premio Fina Casalderrey de literatura infantil pola Igualdade e aparece publicado en 2025 con ilustracións de Blanca Millán na colección Conto x conto de Baía edicións.

Da presentación editorial: "Nas Cíes vivían moitos seres que desfrutaban das súas praias de area branca e augas cristalinas; desde sempre actuaban como xefas as gaivotas patiamarelas… pero non todas, só os machos, que se vían coma un exército formado por soldados e mandado por xenerais!!! Pero para a píllara Noa e os seus amigos Xan o ourizo e a gaivota Saínza esa situación tiña que cambiar, pero xa! Había que acabar coa tiranía dos xenerais! Tras conseguir que se celebrara unha asemblea en territorio neutral, todos os animais das illas acordaron que a partir dese momento todas as decisións se tomarían en conxunto… E ningún dos xenerais foi quen de abrir o peteiro para protestar." 

O patriarcado vestido de militar no mundo das gavotas. A discriminación das especies cando as asambleas se realizan en territorio complicado para algunha delas. Unhas illas que hai que salvagardar e uns animais dispostos a botar unha man, como sexa. Ecoloxía, tamén. Tres amigos moi diferentes: unha píllara, un ourizo e unha gavota facéndolle fronte á inxustiza veña de onde veña. A democracia como cumio da vida en común, tamén a defender. Porque hai tanto que traballar na defensa do medio ambiente, na igualdade de home e muller (macho e femia de calquera especie, semella), na defensa da igualdade entre os diferentes animais. 

Como funcionan os profes

Como funcionan os profes de José Carlos Román e Robert García está traducido por Vanesa López publicado por Miau.

Un verdadeiro manual de instrucións entre álbum, libro informativo, cómi, manual que nos fai un percorrido polas diferentes facetas a ter en conta. Dende como te dirixes á oy ao profe, a orixe dos mestres, a resposta a preguntas como se sabías que o profesorado non vive nbos coles, consellos, como ser alumno ou alumna insuperable, a escusda perfecta, as absurdas normas do profesorado, o que non debes tirar, personaxes como a secretaria ou o conserxe do colexio, a pregunta sobre quen manda realmente no colexio e a chegada a fin de curso. Humor a esgalla e diferente tipoloxía de textos. O uso do masculino e o feminino realmente especial.

Ao final, inórmanos de que se despois de ler este manual queres dedicarte á ensinanza (xa hai que ter ganas!) podes buscar Profes: guía básica de supervivencia. 

O libro dos monstros

O libro dos monstros, Anónimo. Edición, tradución e comentariios de Maite Jiménez Pérez con ilustracións de Miguel Robledo.

Da presentación editorial: "Cando o mundo aínda non era unha esfera diáfana, entre as súas sombras agochábanse marabillas e abominacións. A imaxinación humana creou figuras, animais e seres mitolóxicos que nos acompañan desde hai milenios. 

Nesta obra, escrita en Europa no século VIII por unha man anónima, todas esas criaturas brotan e hoxe en día seguen a abraiar."

Unha introdución na que se nos fala de todas as criaturas do mundo, o Imago Mundi, de monstros, prodixios e marabilia, de tetraloxía, o Libro dos Monstros, unha serea e "da nosa tradución". Comeza o prólogo ao Libro dos Monstros, comeza o Libro Primeiro sobre os Monstros (andróxinos, Hygelac, Coloso, os que teñen seis dedos, faunos, sereas hipocentauros, home dúplice, etíopes, ono centauros, cíclopes, Heracles, a rapaza enorme, Escila, os homes peludos, os esciápodos, os homes barbudos, un tipo misto de sexo...), Comeza o Libro Segundo sobre as Bestas (león, elefante, onagro, tigre, lince, pardo, pantera...) e Comeza o Libro Terceiro sobre as Serpes (a serpe de Lerna, a serpe de Asiria, a hidra, as serpes cerastes, as de tamaño extraordinario...). Remata o libro coas múltiples notas nas que se referencias as fontes e a bibliografía.  

Un libro para sumerxirse na imaxinación do pasado, de quen creou seres situándoo nos lugares afastados a onde era case imnposible chegar. Recolle un acaca do introdución que nos dá que pensar: "Isto é o que di Xervasio de Tilbury, o grande intelectual inglés do século XIII, na súa enciclopeida de cousas marabillosas dedicada ao emperador: "Xa que o apetito do espírito humano está sempre esperto para escoitar e absorber novidades, é necesariomudar as cousas vellas en novas, as naturais en marabillosas e as que son correntes para todos en inauditas." Estes son os marabilia, contos fantásticos sobre viaxes a terras marabillosas onde habitan xentes espantosas, pero que, en troques, ofrecen riquezas inamaxinables"

Realmente, é un libro para persoas que gusten de monstros e, sobre todo, de ver como se inventaron estes en momentos determinados da nosa Historia. Na biblioteca dará moito xogo, porque é un bo libro de consulta que pode dar lugar a novas creacións.

Premio Simbad para o Recordo e o Alzheimer IV convocatoria

 

O Premio Simbad para o Recordo e o Alzheimer na IV convocatoria foi outorgado a Rita Doallo por Astralistoria que aparece ilustrado por Estefanía Padullés e publicado por Hércules de ediciones.

Dous xemelgos coa súa nai na casa da aldea. A avoa xa morreu, os rapaces non teñen outros nenos ou nenas desa idade, abúrrense, quéixanse desa situación especialmente agora que xa morreu a avoa e non hai unha razón de peso para pasar as vacacións na aldea. Están pensando en vender a casa porque a nai quéixase de que non pode manter as dúas: a da cidade e esta. Aburridos, sentados nun banco á sombra da única árbore da praza. A pulseira da rapaza racha cando se enreda coas gafas do irmán, un rato lévaa na boca, perségueno e aparecen nunha zona que semella abandonada, nunha casa onde vive unha vella que perdeu a memoria e ten una aparello impresionante que é o tal astralistoria. Unha trama lévanos a descubrir que é a nai do mellor amigo da nai que morreu (aínda que a nai cre que anda por aí, facendo cousas), pero antes de facelo deixou esa máquina na que se pode ver como nunha película lembranzas relacionadas co obxecto que se introduce nela polo funil. Despois de tremendo susto no que semella que van perder a nai (do pai nada se sabe) conseguen recuperala, facerlle compañía á señora, non vender a casa e quedar nese pobo: Pedreso ou Rochante na historia que lles conta a máquina.

Ás veces, a temática axuda a poñer en marcha a imaxinación, con relatos que beben da realidade, outras non tanto. A autenticidade, nestas historias, é algo a valorar moito, porque xa sabemos cales son as  que permanecen ao longo do tempo e cal é a razón pola que o fan. 

Unha historia de soidade, de mundo rural a piques de perderse, de valoración desigual da cidade e o campo, das relacións familiares e destas coas perdas, daquilo que queremos defender ou abandonar xa para sempre...