Unha novela de zombis e vinganza premio Xuventude Crea de Novela Curta

O premio Xuventude Crea de Novela Curta do ano 2024 concedeuselle a Alba Guzmán Falcón que xa o conseguira tamén con Xoaniña de Deus en 2021. Ante isto, eu diría que a repetición en premios antes de número de convocatorias debería terse en conta e da mesma maneira, as editoriais deberían ler os resultados deses premios á hora de publicar. Á dicir, descubrir aí novas autorías e facilitar que sexan creadores/as novas as que podan acceder a estes premios. Pode que sexa unha manía persoal, tamén eu estou en contra de conceder premios cando non teñen a calidade debida pero realmente gúastame pouco ver que esta sexa a única maneira de publicar. Ben, deixemos iso que daría moito para falar...

A vinganza de Paquiño Jackson é unha novela, publicada por Xerais na colección Redes, ben escrita que gusta seguir ata o final. Certamente dá unha certa preguiza o comezo pero unha vez metida en tema vai coma un reloxo, con mmisterio e todo.

Da presentación editorial: "O videoclip do «Thriller» de Michael Jackson rebentou as pantallas televisivas do rural galego no Nadal de 1983. Foi entón cando Francisco, para gañar a popularidade que nunca antes tivera, se rebautizou como Paquiño Jackson. Agora está morto, pero, xunto coa súa vaca Marela, volve ao mundo dos vivos para atopar vinganza. «A vinganza de Paquiño Jackson» é unha verbena estrafalaria, un crime no medio dunha festa, unha mácula negra no rexurdir dun milleiro de cores. Esta novela busca atopar unha adolescencia esquecida hai corenta anos en Rabodaleira e preguntarse por que a vitoria semella que nunca está a carón dos vulnerables." 

Certamente, os vulnerables case sempre acaban perecendo e fano antes que aqueles aos que odiamos dende sempre, os fillos de boa familia que xa só por iso están salvados e ben poderían ter algo de xenerosidade con aqueles que nunca van estar ao seu nivel, cos vencido desde o berce; pero non, empéñanse en mostrar a súa superioridade e fan risa deles... chegando á crueldade máis absoluta. Tamén é certo que lles chega coa indiferenza, con acudir a lugares diferentes e facer que os outros non existen, pero ás veces non poden remedialo e como panda de imbéciles teñen o xefe, o pagafantas, o que ri de todo o que di ou fai o líder... Do 1983 ao 1989 vai a historia. De descuberta dese vídeo de Michael Jackson, a quedar fascinado repetindo o baile, e deslumbrar por un tempiño (curto, que a vitoria destes sempre é breve), a morte non accidental del e da súa vaca Marela, á resurrección e vinganza co enigma por descubrir e o final feliz (podemos dicir feliz? pois si!, feliz!). 

Esa mestura entre a música do momento, a vida na aldea con esa vaca amiga que leva o nome dun conto de Neira Vilas (ao que se lle rende homenaxe, aí e no ambiente rural, seguramente), o mundo dos zombis. Se Balbino pensaba e rumiaba os pensamentos cando andaba coa vaca, Paquiño ensaia os bailes, son tempos distintos e os rapaces queren ter o seu momento de gloria e soñar con que vai durar (nunca se lle ocorriría ao noso Balbino pensar que podería ser mozo da filla do alcalde ou non sofrir as burlas dos fillos do veterinario, farmacéutico e demais, igual non pensaría que a través dese alcalde lle chegarían as subvencións para a granxa (son outros tempos e o caciquismo vaise actualizando). 

Debo confesar que me encanta a vinganza. De non chegar a acordo e respecto mutuo os que están debaixo dos pés (que nos mostraba Xaquín Marín) deberían erguerse algún día, por respirar libremente e quitarse ese peso das costas. Ben é certo que case non o nota despois de tanto tempo convertérono en mochila... é o que ten a alienación!

"BO - TO O robot" de Mariana Ruiz Johnson

BO - TO O robot de Mariana Ruiz Johnson está traducido por Víctor Mascato e publicado por Cumio .

Un álbum en maiúsculas. Tipografía sen serifa, é dicir, sen os pequenos trazos ou remates que tradicionalmente se atopan nos extremos das letras en moitas fontes como a Times New Roman.

Milo recibe un agasallo redondo, que vén sendo un robot. O neno ensínalle a facer cousas, a falar, xogar... Pasa todo o tempo con el; isto impídelle facer outras cousas e compartir con outros nenos. A nai preocúpase e mándao que baixe ao parque. Alí atopa un grupo de rapaces e rapazas que están facendo un proxecto, constrúen unha nave espacial e Milo quere participar. Coa axuda do robot conseguen que voe. Chegan a un lugar estraño polo que van investigando, pero logo han de volver e para iso debe recargarse o robot, conségueno xogando con el e regresan antes da cea (como sucede sempre nestas viaxes). Esa noite Milo que é el, o neno o que é agasallado ao robot no seu mundo, onde esta vive tamén coa nai.

Nas primeiras gardas aparece a noite no mundo de Milo, todo en blanco e negro agás a fiestra do cuarto do neno a toda cor. Nas últimas a explicación técnica do robot en blanco e negro.  

Que estupenda é a tecnoloxía cando nos serve sen complicarnos! Cando se pode converter en amigo sen evitar que vexamos aos outros... que realicemos un proxecto con eles axudado pola máquina. Pero canto coidadiño temos que ter con esas máquinas que ás veces nos aíllan do mundo provocándonos adiccións e outras lacras. 

Na presentación editorial anunciase como unha visión aberta e sen prexuízos acerca dos vínculos coa tecnoloxía. A amizade entre un neno e un robot. Entre o álbum e o cómic.

O gran lobo feliz. Investiga Os contos de fadas

 

O gran lobo feliz. Investiga Os contos de fadas de Catherine Cawthorne e Sara Ogilvie traducido por Silvia Obelleiro e publicado por Picarona.

Da presentación editorial:"Realmente unha princesa sinte un diminuto chícharo baixo unha montaña de colchóns? Pode unha cabaza converterse nunha carruaxe para levar a Cincenta ao baile? Pois claro que non. Todo é absurdo nos contos de fadas. Ou é que…? O Lobo Feroz ten a misión de descubrir a verdade que se agocha tras estes contos e, de paso, limpar o seu nome. 

Combinando temas de ciencia, tecnoloxía e enxeñaría con contos clásicos que os nenos coñecen e adoran, este divertido libro ilustrado de non ficción é perfecto para nenos curiosos que se fan sempre grandes preguntas."

Obxectos de laboratorio nas gardas para meternos en tema. Quen conta é o lobo que pon en dúbida os contos porque é un científico que investiga nun laboratorio. O que fai é contar o conto tradicional e, a continuación, as dúbidas que levan á expeimientación, por exemplo no conto dos tres porquiños pregúntase: poden os lobos soplar?, que animal podería derrubar cada casa?, canto se pode soplar?... Achega datos para rematar cos contos sen máis. E vai pasando dun a outro: Cincenta (zapatos de cristal?, vehículo de cabaza?...), Hansel e Gretel, Xan o das fabas máxicas  (aquí o libro cambia de sentido e ha de lerse en vertical), A princesa e o chícharo, Cara puchiña Vermella... e de toda ese análise saca unhas conclusión finais porque el, o lobo, necesita reivindicarse e faino a través da ciencia. 

A última xastra de María Solar en Xerais

A última xastra de María Solar está ilustrado por Xiana Teimoy e publicado por Xerais na colección Merlín. 

Da presentación editorial: "Nunha casa de pedra da rúa Pitelos agóchase un segredo de seiscentos anos: a xastrería Núñez, último testemuño dunha estirpe de xastres que vestiu tsarinas, científicas de Nobel e estrelas de cine. Pero a Aldara, a única herdeira deste legado extraordinario, non lle interesa coser. Nadiña. Cando os xastres da familia, espallados polo mundo enteiro, depositan nela a última esperanza de que o oficio continúe, Aldara embárcase nunha viaxe fascinante que a levará por destinos que nin imaxinaba para coñecer ese gran tesouro familiar. Unha aventura divertida e entrañable sobre a identidade, a valentía e o valor do artesanal. Porque tradición e modernidade non están rifados." "Unha aventura divertida e entrañable sobre a identidade, a valentía e o valor do artesanal. Porque tradición e modernidade non están rifados."

A defensa da lentitude, dese ritmo lento que leva a reflexión ao lado da práctica. A artesanía como modelo de bo facer. A dedicatoria lévanos á razón primeira desta historia, á vinculación co propio.

A continuación do comercio familiar é un problema en Compostela, desaparecen moitas tendas cando chega a xubilación, os máis novos teñen outros intereses, prefiren dedicarse a outras profesións. Nesta historia sucede o mesmo. Cando a autora nos conta a cantos famosos e famosas se vestiu dende aquí ao longo dos séculos sorpréndenos, e pensamos a cantidade de xente do común que levou esas pezas. Agora, a xente viste roupa barata elaborada en grandes fábricas e non lle dá o valor debido á feita a medida para cada un. Aí descubrimos un oficio tan sacrificado e ao que se lle dedican tantas horas que normalmente teñen a vivenda no mesmo edificio. Por riba, as familias van a menos, cada vez teñen menos fillos se é que teñen algún, por iso, Aldara é a esperanza e non pode fallarlles. A nena da casa de xastres non quere coser e isto preocupa á familia próxima pero tamén ás afastadas, por iso deciden (entre todos e todas) que debe facer un percorrido polas xastrerías do mundo, a ver que resultado dá... A Salvador de Baía coas súas cores vai para atopar a vella Tereza no barrio vello; ela ensínalle todo o que ten que ver coa calidade dos tecidos e a súa orixe, pero tamén lle ofrece novas comidas ben saborosas que aproveita para falarlle da cociña de proximidade. O segundo destino foi Moscú e alí vai atopar a Vladimir que lle agasalla un sombreiro de pel para non perder a calor pola cabeza e faille un abrigo de pel para pode rvisitar a cidade, tal como fixera Tereza en Baía. Se dela aprendera as teas de calidade, del o valor da roupa para non morrer de frío. O seguinte destino foi Nova Delhi, de novo, moita calor; alí agardábaa Kiran coa muller  e a moto no medio dun tráfico tremendo entre un enxame de xente. Alí coñece a seda (e como vén dos vermes da seda), pero tamén como atender as necesidades de cada cliente, o que é un sari... e de aí a París. Alí, con Chloé percorre a Place Saint-Pierre, o epicentro da venda de teas (centos de miles rolos) e a tenda de botóns máis grande do mundo, con ela aprendeu exquisiteces de alta costura ou de costura normal (pespuntar, ganduxar modelos, facer pregados e pinzas...) e visitou o museo de Ives Saint Laurent. Cunha boina de agasallo volve á casa e lévana a un centro comercial a que escolla roupa pero xa aprendeu a ver os defectos. Entendeu que ha de haber fábricas de confección pero tamén artesáns así que decide facer o posible para que continúe habendo xastrerías. Coas gravacións e as fotos que fixera montou vídeos para as redes, creou unha canle que titulou A última xastra onde contou a súa viaxe, e creou unha conta de humos que titulou Desastre de xastra onde colkgaba os vídeos que lle enviaban os aprendices de xastre de todo o mundo. Fíxose viral, púxose de moda coser e apareceron mozas e mozos diante de cada unha das xastrerías para aprender o oficio.

Canto aprendera Aldara... Aprendeu que en cada lugar do mundo comen, visten e viven de diferente maneira e aprendeu que era necesario manter os oficios, como a artesanía.

Dalgunha maneira salvou o oficio e cumpriu o desexo de toda a familia próxima e afastada. O desexo de todas as persoas que gustan do seu traballo lento, feito a man, que lle dá continuidade ao que moitos antes ca eles realizaron ao longo do tempo.

Co oficio de escritora pasa o mesmo, María Solar sábeo ben e pono en práctica. As ilustracións ambientando cada país e coa imaxe desa nena curiosa e asertiva achegan máis do mesmo. 

Os libros non son para os osos, iso din

Os libros non son para os osos de Mark Barry e Katy Halford está tgraducido por Vanessa López e publicado por Miau / Jaguar.

El letras maiúsculas, unicamente. Alá vai o oso polo bosque, atopa un libro pero non o entende porque non sabe ler, vaille ensinar o bufo. Canto máis le, máis lle gusta. Busca outros libros pero non os atopa. O que si atopa é unha bicicleta así que a monta e vai á cidade ver se alí os encontra. Na cidade ninguén o ve agás os nenos; el vai mirando ata que ve unha escola, alí hai libros, entra feliz pero dinlle que nin as escolas nin os libros son para osos. Disgustado segue na busca, descobre unha libraría de onde tamén o botan, ve unha biblioteca e case non se atreve a entrar porque xa creu iso de que os libros non son para osos ata que a bibliotecaria o convida a entrar dicíndolle "os libros son para todos". Fai o seu carné e carga de libros a bicicleta que recupera diante da escola, pensa que se ninguén a recolleu é que está destinada a ser súa. Volve ao bosque coa carga de libros, os amigos están felices porque el vaillos lendo...

O gusto pola lectura e a gran lección da bibliotecaria, os libros son para todos e ninguén debe quedar sen eles, ninguén debe medrar sen as marabillosas historias que se agachan e cada volume. O oso, igual que Borges, pensa que o paraíso é unha biblioteca de onde ninguén o vai botar.

Os libros non son para os osos? Os libros son para todos! Dixo a bibliotecaria. 

Universo diverso de Eva Mejuto e Nee Barros en Xerais

 

Universo diverso. Unha viaxe polo universo LGBTIQA+  de Eva Mejuto e Nee Barros, un libro informativo ilustrado por Julia Lago e publicado por Xerais. 

Outro libro necesario! Semella que Xerais se está especializando en atender as necesidades que se detectan na infancia e a mocidade. Dispostos a poñer a disposición desta rapazada a información precisa para darlles a oportunidade de estar a salvo do algoritmo que os leva á zona escura da sociedade.

Unha conversa longa por parte destas dúas valentes que comezan presentándose como lesbiana e transexual e, que polo tanto, nos falan dende dentro do sistema pero tamén dende o seu interior, dende a autenticidade. Son testemuña da discriminación sufrida ou que se pode sufrir e, en base a iso, botan unha man para facilitarlle o presente a quen se move neses campos pero tamén para facer máis libres e conscentes a esa parte da sociedade que poderiamos dicir que vive nun mundo alleo a esta problemática. 

Dúas voces nun diálogo (ou 3 se temos en conta á ilustradora Julia Lago, que se confesa aliada. O título que vén dunha canción de Éric Dopazo creada para a asociación Arelas. Vannos contando todo como farían para un extraterrestre que acaba de chegar ao planeta.

Que é a diversidade, O sexo, o xénero, a orientación sexual e / ou romántica, a sopa de letras para explicar cada unha das siglas e ese  sino + porque poden aumentar e non temo que limitar o universo, os simbolos que representan o gran colectivo e cada unha dos colectivos específicos. Páranse despois a explicar algúns conceptos: saír do armario, transitar, ter pluma, xénero non binario, drag, aliade. A continuación explican a diversidade na natureza (peixes, cabaliños de mar, pingüíns, bonobos pero tamén flores e fungos que mostran a diversidade). Un pouco de historia para poder dar a coñecer  referentes pero tamén para recoñecer os pasos que se levan dado neste campo e os tropezos cos que atopamos como a violencia que ás veces chega ao asasinato do distinto. A diversofobia fronte ao que se considera "normal" cando non nos paramos a pensar, porque, que é a normalidade? Remata coas datas para celebrar con orgullo e "E para (non) rematar".

Algo moi interesante deste libro informativo, de coñecemento, de divulgación ou non ficción (como se lle queira chamar) é a maneira de citar traballos que se realizaron ou se están realizando, bd, autores/as, cancións... absolutamente actuais. Encántame a forma na que  está "contado" e tamén ese "para saber máis" a través da páxina de Eva Mejuto: evamejuto.gal/universodiverso. O dito, non se pode perder, hai que telo a man en cada biblioteca e nas mans de cada adolescente.  

Da presentaicón editorial: Eva Mejuto e Nee Barros guíannos nunha viaxe polas realidades LGTBIQ+ chea de cor, ironía e gana de revolucionar o día a día. Para iso, contan cos luminosos debuxos de Julia Lago e a axuda dun ser que vén doutro planeta e que non entende nada... aínda. Un libro para espertar a curiosidade, que anima a buscar cancións, citas e referentes que cómpre ter preto, pero tamén para falar (sen tabús) de como é amar, ser, sentir ou simplemente vivir máis alá das normas que a sociedade nos impón. Quen dixo que só hai unha maneira de estar no mundo? " 

Sempre atendendo ao necesario: Kalandraka

Acaba de aparecer Xogo de letras de Antonio Rubio con ilustracións de Óscar Villán e tradución de Xosé Ballesteros. Preséntase como "Un achegamento lúdico, poético e creativo ao abecedario para estimular a imaxinación e a agudeza visual."

Un libro de páxinas duras, para mover con dedos gordechos; as letras, unha a unha, un vermiño que as percorre e cando erguemos a lapela do A aparece o debuxo dunha tenda de campaña cun indio dentro e a continuación no reverso da lapela "Coa letra A / a tenda dos indios / aberta está" E así letra a letra: "Coa letra B / a bolboreta voa / non sei por que", "Coa letra C / a lúa no ceo / pódese ver", "Coa letra D o anaco de sandía / que doce é", "Coa letra E / a lenta tartaruga / sae a correr"... Imos lendo e imos vendo onde está a letra na ilustración, definíndoa, non no comezo da palabra senón formando parte do debuxo nunha coordinación absoluta entre autor e ilustrador, co ritmo acaído.

Necesario este material para ir familiarizando as criaturas coas letras e as palabras, para ir iniciando a lectura de imaxe e texto, para ir avanzando na concentración, poñendo atención, mirando con calma, paseniño, para ir descubrindo todo o que se agacha detrás do que vemos e nos len, para recitar e cantar co adulto que nos le, para acostumarnos a ler por conta allea (como dicía Juana), para entrar na alfabetización do noso mundo. 

Máis de 25.000 exemplares vendidos, di a publicidade, igual que "O libro ideal para contar e cantar. Dos autroes da colección Do berce á lúa.  Eses libros acartonados para recitar e cantar. Axudan a «educar o ollo e endulzar el oído» das prelectoras e os prelectores con textos baseados no ritmo e a rima, e ilustracións recoñecibles a modo de pictogramas poéticos".

Outro material, relacionado co anterior, é  ABCD MEMO dos mesmos autores que se presenta a partir Xogo de letras e o complementa. Para preparar o xogo explica que hai que mesturar as cartas, barallalas e, a continuación, tentar emparellalas cando lle aparecen os pares (letra / ilustración, neste caso sen texto).

Dá tanto gusto ver que este ABCD Memo se presenta válido para facendo rular en galego, castelán, catalán, vasco, italiano e portugués... Tanto gusto!, saber que dende aquí alimentamos a imaxinación de rapazada de tantos países irmáns do noso, e que cando xoguen han saber que tamén o fan nesta esquina do mundo que leva o nome de Galicia e é de onde sae a luz que ilumina estes marabillosos materiais. Un xogo de memoria que axuda a descubrir o alfabeto, inspirado no libro Xogo de letras.