Un novo libro para as Letras de Begoña Caamaño

A nena que perdeu un zapato na lama de Ramón Nicolás con ilustracións de Carlos Gallego está publicado por Galaxia.

Preséntase así: Begoña Caamaño no Calvario vigués 1964-1976. Este é un libro pouco ortodoxo, talvez como era a propia Begoña Caamaño, a quen se lle dedica o Día das Letras Galegas 2026. Éo, porque nestas páxinas aparece a voz de Morgana, que nos revela os anos da infancia da escritora que tanto influíron nela, período de formación onde o barrio do Calvario ocupa un lugar primordial a través da súa historia, das súas xentes e dos acontecementos máis importantes que deixaron pegada nas súas rúas.
Un libro onde se mestura a memoria, a biografía, a historia e a ficción, que se brinda como unha oportunidade para reconstruír, e reivindicar, os primeiros anos de Begoña Caamaño. Se como Rilke afirmaba que na infancia está a patria das persoas, aquí desvélanse as claves da protagonista das Letras Galegas 2026, navegando por ese ronsel de talento e amor que deixou nas persoas que tratou." 

Contar a historia dunha nena e dun barrio. Demostrar o amor pola literatura galega, pola autora á que se lle dedican as Letras, pola cidade de Vigo e o barrio que comparten.

Unhas dedicatorias seguidas dun par de citas da escritora acerca da cidade e a narración porque "A maxia de contar reside niso: en crear a ilusión capaz de facernos sentir como certo aquilo que sabemos irreal". A voz de Morgana recréase na presentación para ir debullando en pequenos capítulos nos que se fala da nena curiosa e amante das palabras que vai descubrindo o barrio de Lavadores, os traballos da avoa, o Calvario que se percorre facendo recados, a escola con mestras ben especiais (a nai de Ferrín, María Xosé Queizán, Carme Paneo), as cancións, os camiños de lama no que se pode perder un zapato sobre todo cando che gusta xogar e es atrevida, o amor pola literatura nos libros e nas películas, as marcas do silencio ante a represión do franquismo, as mareas negras,a s mobilizacións obreiras, a solidariedade, os edificios singulares, o cine enchendo a infancia de historias, os tranvías, as novas, visitar Peinador e Rande, as marcas do pasado literario no barrio como esa fáb rica de papel La Cristina no que se imprimiron os Cantares gallegos, a súa vivenda cortada e á vista por un novo vial... O autor remata cunha petición de roteiro polo Vigo das escritoras e ata sinala a posibilidade dunha rotanda co seu nome e a escultura precisa. 

Un relato con alma, situado nunha atmosfera case máxica na que o pasado e o presente se tocan coa punta dos dedos. 

Letras Galegas 2026, un novo libro

O transgredir das ondas de Paula Carballeira está publicado por Galaxia na colección Costa Oeste, que se presenta así: "Nesta obra dramática, Paula Carballeira percorre a vida e obra de Begoña Caamaño a partir dun podcast titulado “O transgredir das ondas”, onde a xornalista Xoana Barreiro recolle diferentes testemuñas e voces para reconstruír a faceta máis insubmisa e desobediente de Begoña Caamaño, a do sorriso calmo, a da voz nas ondas, a da escrita e a protesta necesaria."

Xoana é unha xornalista que está espertando á consciencia comprometida, afillada de África ten escoitado falar moito de Begoña e está dando os pasos necesarios para cambiar o rumbo da Historia, como fixeron elas. Parte do escepticismo porque "é filla destes tempos que non deixan moito lugar á esperanza" Porque transgredir procede do que fai o mar cando o mar avanza sobre o litoral, superando os límites que a terra impón. O podcast vese interrumpido por ruídos a modo de pantasmas que cortan a voz ou a distorsionan

A autora tamén introduce as músicas que poden soar no podcast ou cando se precise. 

Biografía no formato teatral e de podcast, unha revindicación da loita social da escritora pero tamén da amizade e da alegría. Recóllese como formou parte de Mulleres Nacionalistas Galegas, Mulheres Transgredindo... No Foro Social Mundial declarou "Si, outro mundo é posíbel... mais construído coa igualdade entre mulleres e homes" Protestas ante o desaloxo da Casa Encantada. Palabras de África falando de Martinho (a quen homenaxean) "As persoas que luitan até o fim nunca son derrotadas. Nen a morte pode vencer quem tanto amou". O xogo do impostor que consiste en non dicir unha palabra (prohibida, clave) que pode afundir unha carreira, estragarche a vida: Defende a Galega, Marea negra do Prestige, Emerxencia lingüística, SOS Sanidade Pública, Defensa do Ensino Público. Remata "Nun escenario, diante do público, o que se di, o que se fai, acontece realmente, sen barreiras. Facemos parte dun presente colectivo. Aínda que marchemos, permanece prendida a luz, a luz pantasma."

"A do eterno sorriso, a da voz na radio, a da escrita necesaria, a da roupa lila, a insubmisa, a desobediente, a transgresora" A leal, en palabras dos compañeiros da radio. 

A min gustoume o feito de que introduzan a unha compañeira que desapareceu hai pouco tempo, África, no desenvolvemento da historia e que o fixera dándolle o valor que correspondía, o seu papel. Tamén me gusta o relato da entrada de Etxaniz na súa vida, o relato da "toma de Bruxelas" cando atopa un borracho case morrendo ao que non atenden ("Sinto rabia e medra en min o noxo por esta Europa deshumanizada" Igual non me gustou tanto que dea a sensación de que en determinadas épocas a xente protestaba por todo como se fixese festa...

Comeza cunha declaración: o que fas cando morre unha amiga é lembrala para manter a memoria. A continuación as catro lembranzas dos encontros sigfnificativos de Paula con Begoña ("Estando con Bego borróuseme esa sensación de abandono que te asalta cando estás soa, lonxe, un chisco perdida, coma se de súpeto o mundo enteiro esquecese a túa existencia" (...) "de vontade de estar nunha illa, rodeadas de mar, para poder ter a cabeza nas nubes e, en canto collésemos folgos, volver poñer os pés na terra" (...) "Acontece o mesmo con algunhas persoas. Vives sen elas ata que as atopas e, cando o fas, semella que antes te faltaban"

Di Begoña "Eran tempos en que criamos que estabamos a construír unha radio para un país" 

Un novo libro sobre Begoña Caamaño

Begoñísima, un novo libro sobre Begoña Caamaño da man de Andrea Nunes Brións. Está ilustrado por Agustina Shuan e publicado por Cuarto de inverno.

Así se presenta: "Este libro non é só un conto sobre a vida e a obra da autora Begoña Caamaño, referente feminista, defensora da lingua, dos dereitos humanos e da xustiza. É tamén unha homenaxe a todas as persoas que se organizan, que soñan xuntas, que transforman o mundo desde o coidado e a rebeldía."

Begoñísima lémbranos que a maxia máis poderosa é a que nace do colectivo. E se esa fose a maxia que necesitamos para cambiar o mundo? 

Un álbum ilustrado. Nas gardas: unha cidade. Nas súas ventanas: homes e mulleres escoitando a radio. Ilustracións moi vistosas de cores fortes e vivos, liñas mínimas, esquemáticas que se estenden polas páxinas. Nun texto moi claro váisenos contando a historia de Begoña, a súa relación coa radio, co feminismo e coas loitas sociais, para rematar falando das súas obras: Circe ou o pracer do azul e Morgana en Esmelle. Únese isto ao mito das bruxas, considerándoa unha delas desde a primeira páxina á final. Unha bruxa que voou cara á lúa cando non puido seguir pelexando co cancro e que alí permanece e pode escoitar a voz de que a chame: Begoñísima (tres veces).

Unha biografía. Unha historia que se complementa con texto de non ficción, que engaden información ao que aparece na biografía (Mª Xosé Queizán, regueifa, asemblea, Ana Romaní, sororidade,  Mulleres Nacionalistas Galegas, , Marcha MUndial das Mulleres, Rede Feminista Galega, Mulleres Transgredindo, Violencia machista, Uxía Senlle, Circe ou o pracer do azul e Morgana en Esmelle).    

Bestiario das alturas

Bestiario das alturas. A incrible historia dos escalatorres de Inacio e Iván Suárez é unha banda deseñada publicxada por Alvarellos e o Consorcio de Santiago.

Da presentación editorial: "Hoxe semellan seres de ficción, pero existiron realmente. Son os coñecidos como Escalatorres. Personaxes míticos que, antes da guerra civil, ascendían, sen protección ningunha, ata a cima dos edificios máis emblemáticos de Galicia e do noroeste da península. Bestiario das alturas (Alvarellos Editora-Consorcio de Santiago) é o título dunha novela gráfica escrita por Inacio e ilustrada por Iván Suárez, que concibida para todos os públicos, recupera as extraordinarias existencias destes artistas circenses.

Como o granadino Puertollano, que coroou en 1909 a compostelá Torre Berenguela; o Barquerito, Manuel Escudero, quen vestido de toureiro gabeaba pola torre da Peregrina en Pontevedra, ou o portugués Antonio Sousa e a súa muller, alcumados Os Morcegos, pois escalaban cos ollos vendados a concatedral de Vigo… Este volume percorre ata quince biografías realmente incribles.

A partir destes feitos reais, a ficción sitúase en 1965. Grazas ao daquela alcalde de Pontevedra, Xosé Filgueira Valverde, o escritor Álvaro Cunqueiro coñece ao escalatorres Barquerito. Nun paseo pola cidade do Lérez irán xurdindo, na conversa, os máis famosos gabeadores da nosa historia.

Esta novela gráfica pretende ser tamén unha reflexión sobre o medo e como enfrontarse a el. «Os chinos din que o medo sempre está de costas, que se estivese de fronte non habería ninguén vivo, todos teriamos morrido xa de medo», afirmaba Álvaro Cunqueiro".

Unha afección, un medio de traballo, o circo, a posta en perigo da vida, a maneira de enfrontarse ao medo... de todo podemos atopar nesta obra na que se recollen as vidas de diferentes personaxes que se dedicaron a isto en Galicia. A voz dos intelectuais Cunqueiro e Filgueira Valverde animándoos a contar as experiencias, a tradición, a fabulación e o imaxinacio nas palabras de Cunqueiro e unha Galicia que forma parte do noso pasado. Sobre todo iso, a imaxe marabillosa dun home escalando unha torre, tal como aparece na cuberta, chegando ao cumio da Berenguela.

Todo se pode converter nun oficio, nun ir máis alá, na experiencia de correr un risco diante dun público que se emociona. Se hai quen escala cumios de montañas, no silencio da natureza, Se hai quen escala cumios de montañas no máis absoluto silencio, tamén pode haber quen ascenda ás torres máis alta con público que o ovacione.

Algo do que non tiñamos moito coñecemento e que Alvarellos nos trae ás mans, por medio de banda deseñada e a fabulación dos vellos mestres. 

Un pequeno libro informativo sobre Vigo

Vigo pequeno de Ramón D. Veiga e Rubén González preséntanos Vigo nunha publicación para rapazada, atendendo aos seus intereses e ao máis representativo da cidade. Tamén o formato é pequeno, case de peto para poder viaxar con el polas rúas e percorrer o lugar.

Publicada por Xerais, preséntase así: "Unha guía literaria única que convida aos lectores máis novos a descubrir os recantos máis fascinantes da cidade de Vigo. Vigo é unha cidade incrible: ten un ascensor que parece unha nave espacial, un campo de fútbol feito con ondas de mar e un sereo empoleirado no alto de dúas columnas. Apetécevos acompañar a Oliva a dar unha voltiña polos seus lugares favoritos?"

Pois si, é Oliva quen pon a voz para falarnos da ponte de Rande (esa entrada á cidade), o monte da Guía, o teatro García Barbón, o farol que estivo na intersección das tres vías principais e hoxe se recolle en Bouzas, os vitrasas, o cárcere feito MARCO, o sereo e os dinos, a orixe da oliveira, a escultura da fada e o dragón, as Cíes no horizonte, a panificadora, o castelo de San Sebastián, a casa do concello, o monte do Castro, a escultura dos cabalos cabalgando, as prazas de España e América, a porta do Atlántico de Silverio Rivas, o museo Quiñones de León, Balaídos, Samil, o Museo do Mar, o Berbés, a igrexa de Santa María, as ostreiras da Pedra, o peirao de trasatlánticos, a estatua de Xulio Verne, o ascensor parnorámico Halo e moitos máis lugares que podenmos ver no paseo pola cidade.

As imaxes esquemáticas acompañan moi ben ese percorrido de palabras que nos falan do mellor da cidade, daquilo que a fai propia, que lle dá identidade, que a sitúa no mundo máis alá das luces. Unha revindicación do lugar onde vives. Unha mostra do que podes ver se a vas visitar. Coa linguaxe clara e poética de Veiga imos dende o plano da cidade (nas gardas) ata todos os detalles que a fan única. Orgullo de Vigo e fachen de Galicia representada na máis grande das súas cidades.

O bosque sobre as ondas

O bosque sobre as ondas de Nacho Rubio e Salitre está traducido por José-Luís Morais publicado por Plantasueños.

Debuxos en branco e negro, con motas de verde nun pequeno personaxe que percorre o libro e nas follas, nas copas das árbores vivas.

Teremos que pensar no título para anticipar o contido. Non é difícil, de que se facían as armadas? de verdadeiros bosques que había que talar para construír barcos. O marabilloso deste libro é que consegue transformar a realidade para que de novo volva a vida porque "cando os tempos se volven convulsos, sempre hai alguén que vela por restaurar o equilibrio."

Un álbum fermosísimo na forma e no contido, nas frases contundentes e as imaxes con todo o simbolismo posible, coas palabras en verde para que non se nos esquezan, con esa relación tan compacta entre a ecoloxía e o pacifismo porque se tala o bosque para ir á guerra pero non poden chegar porque o bosque abrolla de novo e acaba formando as illas do Báltico... o mar que ían dominar.

Unha tradución que é recreación, versión propia

Unha tradución que é recreación, versión propia, que toma as referencias do país.

A Cornecha e a Xibardo de Julia Donaldson e Axel Scheffler. A tradución de Sandra Sánchez Ogando e Laura Sáez. Un aspecto tan importante que son as tradutoras quen dedican a obra, neste cas a Xohana Torres. A corrección e revisión lingüística é de Mónica Pazos. O asesoramento sobre terminoloxía de bechos mariños é de Teresa Rodríguez. A maquetación e deseño de Diego Núñez e Marcelino V.  Cageao.

Moita xente detrás, como vedes. Moito traballo para acadar unha obra de tanto interese publicada pola editorial patasdepeixe que a presenta desta maneira:

"Imaxinas ser un cornecho minúsculo e viaxar no lombo dunha balea xibardo xigante por todo o mundo? Nesta historia percorreremos incribles mares de corais, atravesaremos glaciares xeados, descubriremos illas con volcáns, e nos quedaremos pampos ante o inmenso que é o mundo…
Agora ben… Que pasa cando por culpa dunhas motoretas perdemos o rumbo e nos metemos nun problema ben, ben grande? Axuda ao noso cornecho na meirande aventura da súa vida neste emocionante conto que te vai deixar cos pelos de punta e bágoas nos ollos." 

Pois si, nun principio está a pequena cornecha nun con negro con toda a súa colonia e saloucaba: "O mundo é tan grande e tan fondo é o mar! Eu tamén navegar!" O cornecha expresa os seus desexos de coñecer mundo e océanos co verso que Xohana Torres pon na boca de Penélope, o que segue é a maneira de conseguir facelo na cola dunha balea xibardo que se presta a levala, así percorrerán mares e mares, dun a outro confín, ata o punto de que a cornecha confesa "Síntome tan pequena" e ata a letra se fai minúscula para representala. Coñecer mundo, abraaiarse ante a beleza e a inmensidade, ante a variedade de paisaxes e animais que poden ver. E nun momento de distración perder o rumbo polo ruído enxordecedor das motoras e quedar varada nunha praia. A cornecha pídelle que se mova pero ela contesta que non pode moverse porque é grande de máis. Este é o momento no que a cornecha vai pagar o que a balea fixo por ela... Veredes o que fai, veredes como convence as crianzas dunha escola e e3stes ás familias e estes aos bombeiros ata conseguir devolvelos ao mar, pero non acaba aí a historia que teredes que ler. Así gozaredes da maneira de contar presentando cada personaxe e paisaxe, cada situación: Esta é a historia,,, Este é o con negro... Esta é a gran familia... Este é o ronsel... Esta é a balea... E esta é a cola negra... Este é o mar... Estas son as ondas... Estas son as covas... Este é o ceo... Estes son os lóstregos... Estas son as motoras... Este é o momento... e tamén do ritmo e da rima que acompañan esta marabillosa viaxe que comezou: 

"Esta é a historia do conto alucinante / dunha pequena cornecha e dunha balea xigante."

para rematar:

"E cornechas e cibardo cantáronlle ao mar, / felices e contentas: -Nós tamén navegar!"