mércores, 14 de novembro de 2018

Precuela de "A filla do ladrón de bicicletas"

A noite das bicicletas é a precuela de A filla do ladrón de bicicletas, libro co que Teresa González Costa ganou o premio Merlín en 2010. 
A autora é coñecida, tamén, por Pingueiras e tarteiras (Premio Manuel Mª de literatura dramática infantil) e por Fred Quincalla, o nómade do mar.  Dedícalle a obra a todas as persoas que lle preguntaban se habería continuación daquela novela; continuación igual non pero si antecedente.
Un mundo de fantasía, humor e tenrura, dise na presentación editorial. Si, un mundo especial no que a xente do circo é protagonista: a avoa Araña, o avó Saltón, a pequena Margarita que cose coa avoa, a súa irmá Pardal (estudosa das aves e narradora desta historia), Raimond (o irmán máis vello que vai sempre en bicicleta), a tía avoa Vidente, o pai escapista do que non se sabe nada, o corvo que ocupou o seu lugar, a nai... unha familia especial e un verán marabilloso. Raimond vaise namorar segundo anticipa a tía e así sucede. Unha vila con alcalde e alcaldesa imposibles e dignos de Dahl, unha familia de condes coa que queren emparentar mediante unha voda coa filla máis vella, pero as fillas non se parecen nada a eles e sucede o que ten que pasar... un amor imposible que eles viven a anacos e que vai continuar.
A autora, acada coa narración a creación dun mundo propio que nos lembra aos de Roald Dahl, con bos e malos, inocentes e parvos, xente que vive feliz con moi pouco, que se cola nas festas nas que non é convidada, que sofre as trampas dos outros pero persiste. Faranse grandes, e continuarán coa súa fama de escapista facendo verdadeiras fazañas mentres as irmás se converterán en famosas modistas e biólogas de renome. Un mundo onde a maldade non consegue vencer de todo, porque hai algo de esperanza aínda que sexa sobre unha bicicleta.   
As ilustracións de Jacobo Fernández Serrano colaboran achegando ese ar un tanto surreal.

martes, 13 de novembro de 2018

Premio Fina Casalderrey de Literatura Infantil pola Igualdade, da editorial Baía



Hai uns días entregouse o premio a Antía Yáñez por "A reconquista" e Sabela Losada, por "Vermella!"
O Xurado considerara as dúas obras merecedoras do premio en igualdade de condicións, manifestando que atenden a ámbitos moi distintos e complementarios e defendendo o especial interese de cada unha delas por distintos motivos.
A reconquista, destaca polo acaído tratamento da ocupación do espazo central, o liderado feminino e a solidariedade. Ademais, pola combinación de dúas voces narrativas diferentes, que aluden ao humano e animal, e ao ámbito da ficción e do libro divulgativo, o que fai da obra unha proposta literaria moi atractiva e interesante para as nenas e para os nenos, ao resaltar tamén por ser un exemplo de resolución positiva dos conflitos que xorden no propio contorno.
Vermella! destaca por ser quen de sacar á luz un tema tabú e pouco tratado na literatura infantil, como é o da menstruación desde unha perspectiva de indagación case que policial e de divertimento por parte da rapazada protagonista. Igualmente, a historia consegue manter a súa intriga, mesmo coa axuda de trazos do humor natural característico do mundo infantil, na procura da descuberta, que lle dá sentido á trama e que ten que ver coa propia e progresiva descuberta do corpo da nena».

domingo, 11 de novembro de 2018

Banda deseñada para peques e... non tanto



Tam de Anémona del Río é o primeiro manga en galego. Está publicado por Retranca Editora. Di a presentación editorial: "Un día Tam recibe un convite por email para unha cea de antigos alumnos. Hevin, o seu amor platónico tamén irá, pero as súas inseguridades e a presión dos canons de beleza impostos pola moda farán" e continúo: que dubide de se ir ou non, que tente probar mil e un conxuntos, que decida facer dieta... para rematar indo e retomando unha vella amizade de xeito natural. A min, persoalmente, o que máis me ten preocupada son as reaccións da súa amiga e acompañante nesta preparación, porque non está moi clara a súa axuda, e se non podes confiár nas amigas, que vas facer? Unha situación bastante común e ben reflectida, coa estética propia do manga. É un luxo contar con xente como Kiko da Silva que o mesmo dirixe unha escola que edita libros do alumnado ou revistas e realiza actos necesarios para o país e a cidade.
Animalia de Xosé Tomás, publicado por Edicións Xerais de Galicia. 
Planas de humor para os pequenos arredor dos animais. 
"Unha historia de historias, que comezan e rematan en cada páxina. E pouco a pouco imos coñecendo todo un mundo de personaxes terriblemente salvaxes e terriblemente humanos. Porque, non nos enganemos, os animais non son moi diferentes das persoas. Acaso non nos recoñecemos na memoria dos elefantes? ou na crueldade das hienas? ou na astucia dos felinos?" así comeza.
O humor de Xosé Tomás mostrándonos, a través dos animais, unha serie de aspectos sobre os que reflexionar, porque é necesario distanciarse para que non sexa tan terrible a realidade, porque hai que sorrir e rir con toda a boca sen esquecer que aí, detrás, estamos nós deixándonos manipular, vencidos pola soberbia e a vaidade, castigando ao diferente,...
Unha banda deseñada moi necesaria para a infancia. O primeiro dunha serie pola que agardamos con ganas.

xoves, 8 de novembro de 2018

Varios libros de actualidade

O primeiro deles é O trapecista da malla de rombos de Alberto Canal, un xornalista que xa publicara Conexión Tubinga (unha viaxe iniciática á cidade de Tubinga, onde perdura a historia do tradicional enfrontamento entre a Igrexa tradicionalista de Ratzinger e a vangardista de Künge) e O amor nos días escuros de Birkenai (situado na fábrica de munición dos campos de exterminio de Auschwitz). Agora, nesta novela pon pé na experiencia da Ciudad de los Muchachos do padre Silva, en Ourense, e na figura dun inocente rapaz de dez anos, ao que a vida pouco lle ten ofrecido. Nun ton lírico relátanse os últimos días desa experiencia que ía moito máis alá dun circo: unha escola de democracia para a rapazada do mundo. Comezan os dous primeiros capítulos lembrando Cen anos de soidade  "Pouco antes de pechar os ollos e ficar profundamente durmido, Iupanki habería de recordar aquel día de neboeiro orballoso en que a tita Amadora o levou a ver por primeira vez o gran Circo de los Muchachos" e "Iupanki tamén habería de lembrar fugazmente aquel frío serán de outono en que fuxiu da casa para ir visitar a Residencia de Cabaleiros, onde súa nai Palmira traballaba." A inxenuidade ao servizo dunha causa. A maldade, con todas as súas armas dispostas para derrubar o que estorba aos seus intereses.
Algo diso hai tamén en Mamá, quero ser Ziggy Stardust, cando o amigo invisible que relata a historia, nos fai pensar nun neno un tanto máis inocente do que corresponde á súa idade, pero aínda así, está ao servizo dun rapaz transexual que quere ser quen realmente se sinte e para iso se apoia nunha das personalidades creadas por David Bowie. Aine quere vestirse coma un neno, levar coma un neno o pelo, cantar e bailar como Ziggy Stardust. Súa nai, súa tía e seu tío, a mestra... van a apoialo de todas as maneiras posibles, porque é un dereito que lle corresponde; seu pai irase, porque ás veces a realidade está máis alá das convencións para as que moitas persoas están preparadas. 
Outro libro, este para adolescentes, que tamén trata o tema da transexualidade, de novo unha moza que se sente mozo e neste caso se apoia nos superhéroes, nun supermán ou batman, no home araña ou no grupo enteiro porque se dá conta de que o que vale é contar cunha patrulla da que forman parte a súa amiga Mucha das Anzas (unha rapaza disposta a todo e cunha seguridade en si mesma que abraia), Martín (o que foi inimigo para pasar a formar parte do grupo porque tamén el tiña moito do que queixarse) e Xela (unha moza de cartel que se descobre homosexual). Fóra do normal é de María Reimóndez; con el ganou o premio Agustín Fernández Paz de Narrativa Infantil e Xuvenil pola Igualdade 2017, quedando finalista o libro antes citado, da autoría de Iria Misa.

domingo, 4 de novembro de 2018

"Ler contra a nada" de Antonio Basanta

Luns, 5 de novembro,  imparte unha conferencia con ese mesmo título, Ler contra a nada, no Ateneo de Santiago dentro do seu ciclo conmemorativo do X aniversario, ás 20 horas no local de Afundación na rúa do Vilar.
O libro é unha xoia, presentada nun pequeno formato co que Siruela edita a súa "Biblioteca de ensayo".
Unha defensa da lectura a base de artigos nos que se vai centrando en diferentes aspectos e que rematan sempre abrindo a porta a outro ámbito coa fórmula: “… esa é outra historia e debe ser contada noutra ocasión”. Estes capítulos altérnanse con outros que levan por título “Lecturas de lectura” nos que seguindo as letras do abecedario introduce textos sobre a lectura de diferente autoría que engaden argumentacións sobre o anteriormente citado; son textos que todos e todas queremos ter a man, da autoría de Proust, Borges, Youcenar, Ende, Argüelles, Castellet, Pennac, Carr, Rosembkum, Rodari, Grijelmo, Parra, Jarauta, Platón, L. González, Osoro e moitos outros e outras para falarnos da lectura desde as diferentes ópticas desde as que pode ser analizada.
Un home que ama a lectura, apoiándoa a defendéndoa ao longo de toda a súa vida. Un home de emocións que nos remite ás experiencias e expresións de moitos outros nun exercicio de recompilación xenerosa no que non só recolle a súa práctica senón a de quen transitou e reflexionou sobre a lectura. Un libro para especialistas pero tamén para mediadores de lectura, para amantes da lectura e para o público en xeral que ha de saber o que perde cando non le.
Un luxo escoitalo, unha vez máis, porque a súa palabra é auténtica. Sempre no compromiso da creación dunha sociedade lectora imprescindible para superar as dificultades que inzan o camiño da utopía, calquera que sexa.


xoves, 25 de outubro de 2018

Día da biblioteca, 24 de outubro

 
"O día da luz"
Veño do deserto do Sáhara, de inaugurar unha biblioteca. Está en Dajla, o máis afastado, o máis esquecido dos cinco campamentos de refuxiad@s saharauís. É a cuarta biblioteca que construímos, e é preciosa. No centro plantamos árbores, para que @s nen@s e @s moz@s do Sáhara poidan experimentar o gozo de sentar baixo a súa sombra para ler un libro. Non queremos que esa biblioteca sexa ningún "templo de silencio", senón máis ben un espazo para o son, para o ruído. Unha biblioteca que xa é o lugar máis fermoso do campamento. Un espazo para desexar ir buscar lectura, pero tamén amizade, soños compartidos. Incluso amor. Un lugar no que namorar mirando uns ollos por enriba do libro. Porque ao fin e ao cabo, a biblioteca é o lugar onde se descobre ao outro, de papel ou de carne. Nun filme inesquecible, o mellor filme de ciencia ficción da historia, "2001, unha odisea do espazo", aparece un monólito cada vez que o ser humano se dispón a dar un salto cualitativo. Kubrick, o seu director, debeu poñer un libro no seu lugar. Porque foron os libros os que marcaron o ritmo dos cambios do ser humano. Porque o libro é o laboratorio das mulleres e os homes, o lugar no que se experimenta con emocións, descubertas, utopías, apostas. Somos o que somos porque fomos pensando e escribindo sobre como ser e sobre como non ser. E seremos o que pensemos, o que pensen e escriban as vindeiras xeracións. 
Así que unha biblioteca non é só un lugar que convida a ler, senón tamén, ou por iso, un lugar que convida a escribir. As bibliotecas do século XXI so, poden ser, teñen que ser o sementeiro de novas novelas, novos monólitos, fitos do noso futuro. Se o século XX foi sen dúbida o século da lectura, o século XXI pode chegar a ser o século da escritura, xa o está sendo. 

Por todo iso construímos bibliotecas nos campamentos do deserto. Porque non son só para @s saharauís. Págaas a nosa sociedade civil, mediante soci@s adult@s, e mediante actividades solidarias nos colexios, institutos e bibliotecas. E @s alumn@s e lector@s que as sufragan fanse conscientes do extraordinario que é ter unha biblioteca, aprenden a valorar a súa, a defendela. Cada biblioteca do deserto ten detrás a milleiros de nen@s, moz@s e adult@s que a fixeron posíbel co seu pequeno esforzo. Sumando. Cada lectora e lector saharauí ten ao seu carón a milleiros de lectoras e lectores, máis conscientes da importancia dunha biblioteca, porque co seu traballo construíuse unha, nun clima e lugar tan hostil. 

Pensa na túa biblioteca. Houbo un día no que esa biblioteca non existía. Alguén soñouna, loitou por ela, encheuna de libros e tamén de soños. Faite do equipo dese alguén que a fixo posible, loita por un mundo no que non haxa un ser humano que non teña preto unha biblioteca, ou un amoroso "bibliobús". Que non haxa ningunha nena e ningún neno, moz@ ou adult@, que non roce a man dunha bibliotecaria que a aconselle, que o oriente no labirinto. Que é o mesmo que dicir que non haxa ningún ser humano conectado ao que foi, o que é e o que será. 

Na túa man hai milleiros de mans, apertando a túa, acompañándote no camiño. Tenras ou con durezas, pequenas ou grandes. No libro que te agarda na mesa de noite ou xunto ao sofá, hai millóns de libros. Inxenuos ou complexos, humildes ou luxosos. Mais todos preciosos. Conectados todos por un invisíbel fío de prata que un man con man, andel con andel, un fío inacabábel e luminosos. Inacabábel, e que así sexa. Hoxe é o Día da Biblioteca, que é o mesmo que dicir "O día da luz".
Feliz día, feliz século.
Un pregón de Gonzalo Moure e un cartel de Alfonso Zapico  

domingo, 21 de outubro de 2018

Os Xerais no Museo do Mar

Onte, 20 de outubro entregábanse os premios Xerais
Non se facía na illa de San Simón, (ese  iceberg vexetal como a definiu Fran Alonso) pero seguiamos á beira do mar, mar de Vigo, de Mendiño.
Cambiou a cerimonia, tivo o seu papel o vídeo e as entrevistas ás lectoras, tamén as entrevistas en directo aos ganadores, e cada unha das persoas convidadas levabamos os libros nas mans. Xa houbera tempo para editalos e entregárnolos. Ese era un dos cambios, a entrega dos premios acompañábase da presentación dos libros mentres a tarde caía e arredor das Cíes o ceo cambiaba de cor.
Tres premios para ler devagar:
O Merlín: Kusuma de Héctor Cajaraville.
O Jules Verne: Aplicación instantánea de Carlos Negro.
O Xerais: Besta do meu sangue de Emma Pedreira.
Tres premiados seguros, con carreiras asentadas e recollendo o froito do seu traballo. Cajaraville xa quedara finalista do Merlín con Quen dá a quenda no ano que ganara o Xerais con De remate.
Carlos Negro acaba de recibir o premio dos Clubs de lectura polas obras en verso para adolescentes, era a primeira vez que se producía, o premio a un poeta, igual que sucede agora co Jules Verne. El vai inaugurando camiños para a poesía.
Emma Pedreira acaba de ganar o premio da Crítica española en galego por un libro de narrativa e premio Fiz Vergara Vilariño do mesmo ano por As voces ágrafas. Este é tamén o seu momento.