mércores, 21 de outubro de 2020

Un novo libro de Ledicia Costas

Vampira de biblioteca de Ledicia Costas con ilustracións de Víctor Rivas, na colección Merlín de Xerais.
En primeira persoa, Eleonora, a vampira de biblioteca cóntanos que se dedica a papar os insectos que roen as páxinas dos libros da biblioteca na que vive, aínda que o que máis lle gusta é beber a tinta (si, escoitastes ben: a tinta, non o sangue ao que é alérxica). Faise acompañar de dous morcegos que son os seus inseparables, cando os trescentos trinta e tres restantes a abandonan. A razón: unhas couzas enormes que as expulsan da biblioteca e van acabar cos libros. A trama, escapar coa tinta do libro Drácula gardada na boca para poder descargar nun caderno, pero ao abrir a boca escapan algunhas palabras que apresa o vello Marciano, e aí, atopamos outra historia. A dun vellos ao que a familia non lle fai caso, todos obnubilados coas pantallas ata que as cousas van volver ao seu, coa axuda de Eleonora, Xa e Mon.
Relacións interxeracionais, amores na terceira idade, maiores dispostos a calquera aventura, seres raros nos que ou cremos ou quedamos fóra de historias realmente marabillosas, animais inimigos dos libros e bibliotecarias que son burladas.
Unha nova historia de Ledicia, ilustrada polo mago que sabe colocar imaxes ás súas verbas, Víctor Rivas. Ambos compleméntanse tanto e tan ben que é unha pena rachar o feitizo.   
Mortas e vampiras. Todas elas son personaxes próximos á rapazada que está disposta a deixarse guiar por eses territorios ignotos. 

domingo, 18 de outubro de 2020

Vai de bicos

 
Hai algúns libros que os levan no título: Bicos de Xosé Vázquez Pintor, O libro dos bicos de Xosé Luna, Bicos e non balas de Antonio García Teijeiro, Luces, bicos e cores de Concha Blanco, Unha manchea de bicos de Antonia Ródenas, Pápote a bicos de Carmen Gil, Bicos de prata de Fina Casalderrey, Nin un biquiño á forza de Marion Mebes, Bicos de música (libro con CD) de Mamá Cabra, Bicos de sol de Asun Estévez, De que cor é un bico? de Rocío Bonilla, Un bico para Osiño de Helse Holmelund, Ningún bico para mamá de Tomi Ungerer ... e agora chega Unha fábrica de bicos de María Canosa, publicado por Xerais e ilustrado por Dani Padrón
Unha fábrica de bicos é o que lle explican a Mindi que temos cando ela se nega a dalos. A verdade é que a ela non lle gustan , nadiña, fai esforzos para recibilos pero négase a dálos. A nai insiste en que non podes dicir que non che gusta algo que nunca fixestes, ela proba... pero non lle saen, igual é que a súa fábrica aínda non funciona. Nun momento determinado, ante un paxariño ferido pasa o inesperado, porque os sentimentos son así... non hai que buscalos, só agardar a que suceda. 
Moi ben tratado o tema, tanto por parte da autora como do ilustrador. Unha temática pola que hai que andar con pés de chumbo (porque o perigo está en que un determinado banco se poña a falar de emocións e a educación o escoite; neste mundo de contradicións evidentes hai que andar con tino porque os cegos están de moda)
Un bo agasallo, especialmente para toda esa cativada que aínda non ten en funcionamento a máquina, pero tamén para todas e todos os que fabrican bicos como churros e queren repartilos para que non se perdan.

venres, 16 de outubro de 2020

Intramundo, como lugar de proba

O mundo máxico de Lía de Eduardo Santiago, ilustrado por Marcos Calo e publicado na colección Merlín.
Lía é unha nena de dez anos que só fala con súa nai e que nunca chora. Seu pai é un maltratador, un home en situación de paro e afogando os seus fracasos en alcohol.
A historia cóntasenos en primeira persoa, faino Lía introducíndonos no seu día a día de rapaza acosada na escola, incomprendida e desprezada polo pai, que só atopa consolo na nai, que é presentada como unha muller moi especial que defende todos os valores cos que podamos soñar. Lía necesita traballar a súa autoestima, máis alá da relación coa nai, e para iso aparece Glok, o seu mellor e único amigo, un trasno co que comparte absolutamente todo e que lle vai avisando dos riscos. 
Glok leva con ela catro aos, xusto os mesmos nos que o pai se descontrolou. El avísaa cando debe fuxir da casa, onde debe agacharse para que o pai -feito un monstro- non a descubra despois de ter golpeado a nai. Con Glok entra no mundo subterráneo, o mundo da maxia, ese que está nos bosques e debaixo das cidades. Aí entran os dous, para que Lía poda superar as probas e saír forte, capaz de enfrontarse ao mundo real.
O labirinto, os demos e as ratas, os pasadizos que atravesan o mundo da superficie, descubrir quen é un monstro e para quen ou quen ven sendo o líder das ratas, o poder das palabras especialmente dos nomes... todo iso aparece envolto nunha historia que me conduce a un punto no que quero determe e é a mala consideración que se ten das "chaponas" e que pode levar a certa demagoxia que anime á rapazada e non ser coma elas, coma as que traballan e estudan, como as que cumpren coa súa obriga. Sae aquí como podía ter saído en moitas outras historias, pero creo que é chegado o momento de denunciar esa minusvaloración posta na boca da cativada.

martes, 13 de outubro de 2020

Cantareas do faro


Miguelanxo Romero é o autor dos poemas, Leandro Lamas o ilustrador e a pianista Bárbara Mourelo a conpositora de Cantareas do faro, un poemario publicado por edicións Embora na colección Fardel. Un libro con CD no que participan tamén Hagh McGinley nos arranxos e un grupo de nenos e nenas.

As ilustracións, sempre atinadas e coa personalidade propia de Leandro acompañan uns poemas sinxelos pero con toda a calidade dun ritmo e unha rima axeitados, acaídos e ben dirixidos á rapazada pequeneira.
Case se cantan sós, e iso é algo que se agradece... sen pretensións e correcto.


domingo, 11 de outubro de 2020

De mar e naufraxios

X. H. Rivadulla Corcón escribe Cando soa a buguina que ilustra Viki Berre e publica Xerais na colección Merlín.
Unha obra ambientada en Muxía para tratar unha historia, que se nos conta en primeira persoa por parte dunha nena que acaba de perder ao seu pai no mar. Toda a novela é a dor desconsolada que se personaliza na rapaza e se estende ás mulleres da casa: a irmá maior, a nai e a avoa (tamén viúva de mariñeiro).
A Costa da Morte retrátase con toda a crueza nesa espera que vai perdendo a esperanza do retorno ata que xa deben despedirse desa ausencia sen defunto. Dura, non sei se excesivamente dura; a nena acaba facéndose moza do seu mellor amigo e non sei se isto se considera que abranda a historia, pero se pensamos que en toda obra infantil debemos deixar unha físgoa de esperanza, neste caso non o hai agás que se asuma que non é necesaria neste lugar, entre esta xente xa acostumada a agardar a que o mar devolva os corpos que leva.
A ambientación compleméntase cos lugares que se citan e cos poetas da zona ou que teñen relación coa zona e que van pasando polas páxinas: Fernández Naval, López Abente, Alexandre Nerium, Xurxo Souto ou o músico Pazos de Merexo.
En canto ás ilustracións, están ben escollidas a que se coloca na cuberta e a que vai permitir un marcalecturas, pero eu pediría un pouco máis de coidado na realización das mesmas para non dar pasos atrás no que xa temos avanzado.

mércores, 7 de outubro de 2020

Un novo libro da colección "A igualdade conta"


Prefiro as dechocolate de Cristina Justo, ilustrado por MaríaBrenn, na colección “A igualdade conta” de Embora edicións.  Dous xemelgos van nacer: unha nena e un neno, Icía e Xiao.
Imos seguíndoos dende a barrigola de mamá ata que cumpren seis anos. A distribución de cores, xoguetes e expectativas por sexo, aparece unha vez máis, pero con eles non se cumpre, porque semella que medran dándolles a contraria aos estereotipos. A Icía gústalle correr, é moi activa, quere ser piloto de avións e, de preferir unha cor, será a verde; Xiao é tranquilo, quere ser mestre e debuxar paxaros, a súa cor preferida é o violeta... o mesmo pasa cos xogos da tableta, ela prefire os de carreiras e el case prefire o de maquillaxe.
Pero, resulta penoso e demasiado duro que a rapazada teña que seguir a enfrontarse coa publicidade e os roles que unha parte moi conservadora da sociedade lles ten asinados.  Son boas horas da liberdade, de que cadaquén escolla libremente e incluso poda ter un par de xemelgos sen necesidade de alianza no dedo anular. De paso, déixase caer a necesidade de medir o tempo dedicado ás pantallas, porque as de chocolate tamén están moi boas. Combinar o de antes e o actual, defender unha ecoloxía a todos os niveis que o mesmo conserve a natureza que as linguas...
Si, estamos no tempo de facer algo para mellorar o mundo.

domingo, 4 de outubro de 2020

Un título para lembrar "Lobo Ramón"

Un título para lembrar Lobo Ramón. De María Canosa e publicado en oqueleo con ilustracións de Nuria Díaz.
Unha historia para contar porque nos chega con ese ritmo que vén da oralidade e vai dereitiño á mellor narrativa.
Darlle a volta ao conto, porque... "Había una vez / un lobito bueno / al que maltrataban / todos los corderos".  Si, era o estereotipo que había que rachar, porque os malos non o eran, ou non o eran tanto, ou non o eran todos. O lobo de Carapuchiña quixo enganala e fíxoo, pero a nena aprendeu e doulle da súa menciña.
Entre a manda, sempre hai unha ovella negra e este é o lobo Ramón.
Un lobo ao que "non lle gusta nada a carne, nin asustar xente, nin a escuridade, nin aparecer nos contos con sona de malo". Gosta da tranquilidade, dos paseos e as flores; é romántico e presumido, ata o punto de vestir faldas de sevillana con lunares, volantes e puntillas; incluso tentou estraños peinados e zapatos de tacón. O lobo Ramón adora, libremente, todo aquilo que racha o estereotipo. Vai á escola e todos os compañeiros e compañeiras están felices con el ata o punto de que a nai lavandeira rabilonga lle fai un mandilón para que se lle vexa igual aos demais.
É amigo do coello Dosindo que ten un bar restaurante no monte co que chegou ao acordo de facer de camareiro a cambio de que comer os seus deliciosos pratos, do elegante raposo Pancho que o coida porque foi médico... Grandes amigos que se preocupan uns polos outros, por iso, cando o lobo Ramón vai á vila a mercarlle unha estilográfica a Pancho ao volver atopa carteis coa súa imaxe porque o andan a buscar, é o que ten marchar sen avisar, o reencontro é marabilloso, como foi atopar ao libreiro e ao seu fillo, un par de amigos novos.
A oralidade; o humor blanco; a reivindicación da diferenza: o gusto pola paz, a cultura e as cousas que poderiamos pensar son femininas; o valor da amizade; o espazo da libraría e a súa xente, esa que di: "O que máis me gusta dos libros é que nunca sei o que vai pasar neles. Ábroos e déixome levar. Cando chegaches por esa porta, fixen o mesmo, como se foses o lobo dun conto, o das aventuras do lobo Ramón"...
Hai casualidades. Lobo Ramón / Ramón Lobo, reporteiro de guerra e analista.

xoves, 1 de outubro de 2020

Algúns programas sobre libros nas cadenas estatais

Página Dos de La 2. O mellor do magacíns divulgativos sobre o mundo dos libros. Presentado e dirixido por Óscar López, resulta ameno, entretido e próximo de forma que tanto o lector habitual coma o ocasional atopan a información necesaria para satisfacer as súas demandas. Neste enlace pódese accederao programs xa emitidos. 

Convénzeme de Mediaset, con Mercedes Milá, entrevistando a lectores/as  que tratarán de convencer á presentadora para que lea (ou se lean) ou non,  determinados libros. Procuran persuadilos mediante as historias literarias que marcaron dalgunha maneira as sáus vidas, analisando a traxectoria dos seus autores, as claves das obras e expondo en primeira persoa os sentimientos que lles gerou a súa lectura, todo iso ao longo dunha conversa áxil e relaxada. Unha ‘Z’ verde para recomendar un libro e unha ‘Z’ de vermella para desaconsellalo. " Z, no título e nas tarxetas, en homenaxe a Stefan Zweig, o escritor austríaco que contruíu lectores/as coas súas obras, que viviu as dúas Guerras Mundiais e acabou suicidándose, ante la impotencia fronte ao mal, ante la incapacidade dos seres humanos para aprender da dor e do horror”, explica Mercedes Milá. E a nós fainos pensar na actualidade, nestes tempos de pouco sentido común e moito insulto e chiste en twitter, na falta de autoridade moral e ética. Un tempo para que poda suceder calquera barbaridade. A ver se os libros poden axudar... enlace

Mil palabras &+ de Cuatro, é un programa de información sobre as tendencias culturais sobre libros, autores/as, exposicións… cunha duración de de poucos minutos. O seu  enlace



mércores, 30 de setembro de 2020

Cos contos facer poemas

Paula Carballeira acaba de facer iso: poemas que derivan dos contos tradicionais, en Hai quen escolle os camiños máis longos, publicada en Positivas, na colección Di-versos.
Cinco partes, cada unha dun conto: O da nena coa carapucha vermella, O da nena de pel branca como a neve, O da nena que atopou a bruxa damcasa de chocolate, O da nena que durmiu 100 anos e Hai quen escolle o camiño máis longo.
Unha cata:
"Hai quen prefire non arriscarse
Ao arrecendo do zucre nunha casa de chocolate
Entre a ramaxe

Hai quen non se detén nin para coller flores
Hai quen prefire a madeira
A non as árbores

Hai leñadores
Hai cazadores
E hai nenas
Con ou sen carapucha vermella

Hai
Ten que haber
Bosque."

Pois si, os poemas van de nenas e de bosques, de golosinas e espellos, de príncipes e princesas, de madrastas e ananos, de mulleres e homes, de cazadores e presas.

sábado, 26 de setembro de 2020

De princesas, de distopías

Que lles pasa ás princesas? é un libro álbum de Felicia Redondo, con ilustracións de Jessica Mera.
Feito para  darlle unha volta aos contos de fadas que pode divertir e facer pensar, seguramente precise a man dunha persoa adulta para colaborar no xogo, pero aí está, ao alcance de quen queira.
Aqueles momentos que perdemos de Xavier Estévez publicado por oqueleo. Unha novela para adolescentes contada desde as voces de dous personaxes: Ela e Gabriel, que supoñemos mozos aínda aínda que cando chegan a nós ela xa non o lembra nin lembra o propio nome.
Que sucedería se de repente perderamos a memoria?
Que pasaría con ese silencio onde se perdeu todo o que fomos nós e a forma de funcionar o planeta? Conservaríase aquilo que está na base da humanidade, esa maldade innata ou esa solidariedade, ese coidado das crianzas?
Ela é o nome que lle pon Sara, a nena que aparece fronte a ela para cambiarlle a vida. Gabriel é o nome dun mozo da súa idade coa que non se vai atopar ao longo da novela, pero tamén é o nome dun anxo. Igual que tamén é nome de anxo, Miguel, un home maior que as recolle ás dúas cando estaban enfermas... El garda a memoria da curación e da cultura, vive fóra do mundo e pídelles que queden con el, pero Ela marcha. Cando o fai descobre que a nena tamén acaba de perder a memoria, igual que a perde Gabriel de repente. Non hai saída, todo está perdido, ninguén vai poder gardar nada porque o que está a pasar é para rematar coa humanidade dunha vez por todas. Despois da atraínte imaxe dos miles de persoas tirándose ao mar como unha entrega á natureza contra a que tanto se ten feito, despois dos mortos por inacción porque non saben nin que teñen que comer, están os asasinados polos que conservaron ese pouso de crueldade.
"Eu chameino o Día do esquecemento, mais en realidade non foi un día. Foi un instante, un pestanexo, un aire frío que nos envolveu e logo... todo mudou.
E un mundo sen memoria estaba condenado a isto. Ao seu remate..."
Esa é unha parte do texto que aparece como pórtico, para rematar con Ela afirmando
"Somos po de estrelas.
E vexo o universo. E vexo o planeta. E vexo esta praia.
Non. Somos borranchos de tinta na esquina dun papel. Estrelas fugaces arrastradas pola forza da gravidade do pasado.
Xa non son ninguén.
Camiño pola area coma unha sombra.
Iso son.
Unha sombra"



xoves, 24 de setembro de 2020

Un novo libro de Paula Carballeira

Hai quen escolle os camiños máis longos, publicado en Edicións Positivas.
Falando de camiños, está o da nena coa carapucha vermella,  o da nena de pek branca como a neve, o da nena que atopou a braxa da casa de chocolate, o da nbena que durmiu 100 anos... porque despois de cada un destes apartados, o libro remata cun par de poemas baixo o epígrafe "Hai quen escolle o camiño máis longo"
O último deles:
"O camiño máis corto
Acaba enseguida
E con el
A viaxe
Na que te vistes dunha persoa
Que es ti tamén
Con outra roupa.
O camiño máis longo
Ten bruxas, ten ananos, ten perigos, ten lobos
Ten espellos
Nos que vas vendo como mudas
ten codias de pan seco
Corvos
Serpes
Samesugas
Ten tobos.
Hai quen prefire non arriscarse
Ao arrecendo do zucre unha casa de chocolate
Entre a ramaxe.
Hai quen non se detén nin para coller flores
Hai quen prefire a madeira
E non as árbores
Hai leñadores
Hai cazadores
Y hai nenas
Con ou sen carapuchas vermella
Hai
Ten que haber
Bosque

Versos arredor dos contos marabillosos. unha nova mirada a esas historias onde as nenas e mulleres aprenden determinados comportamentos. Porque o bosque é o perigo, porque no bosque está o lobo, porque o lobo leva na súa natureza enganar ás nenas, sobre todo a aquelas que levan caperuzas vermellas porque xa deron o sangue tiñeu a súa roupa... e hai que avisalas para que escollan sabendo ao que se arriscan porque os dous camiños non son iguais. Princesas que son enganadas e só espertaban co bico dun príncipe. Historias a revisar.

luns, 21 de setembro de 2020

El Hematocrito e un dos seus libros

Rapunzel con piollos de El Hematocrito.
Ilustrado por Mar Villar e publicado por Xerais. Neste libro prodúcese un cambio nas ilustracións, anteriormente realizadas polo ilustrador Alberto Vázquez, co que formaban un dúo moi especial, ao estilo de Roald Dahl e Quentin Blake.
E vai a historia: Rapunzel odia levar o pelo tan longo pero o rei, seu pai, empéñase en que no o corte polo asunto dos príncipe que igual ten que escalar por el para salvala dun dragón, dunha madrasta, dun ogro...Nunha destas, mentres soltan a trenza para medir o longo, pilla un piollo que se vai reproducindo ata montar unha verdadeira cidade na súa cabeza. Para acabar con eles proban co exército, pero resulta imposible, inténtano cun lavado de Brancaneves, coa axuda de garavanciño, coa emperatriz do Frío ou raíña das Neves... pero nada. Ata que por fin o rei decide escoitar a un mendigo  que vén sendo o frautista de Hamelín que os leva. En lugar de recompensa quere un traballo para reinsertarse na sociedade (como están as cousas!!!!). Nestas, Rapunzel aproveita para cortar o pelo, horas eran!

venres, 18 de setembro de 2020

Sensibilidade, diversidade funcional, relacións pai filla,...


Miña guía, meu capitán é un álbum de Gonzalo Moure e María Girón, traducido por Manuela Rodríguez e publicado por Kalandraka

Porque a selva de luces e sombras, de sons e arrecendos pode ser temible pero tamén rica e divertida. Podes utilizar a falta de nitidez para xogar a adiviñar, para imaxinar e crear un mundo que é teu (e só teu e daqueles con quen o compartas). Todo pode tomarse de diferentes maneiras: o ruído do bastón pode ser a percusión que anime o baile, non ver cos ollos da cara pode conducilos a ver cos das emocións

Pai e filla, da man, realizan o percorrido dende a casa ata a escola. El leva o bastón branco, ela un parche nun ollo. Mentres camiñan, dous mundos se abren ante eles: o cotián (cos semáforos, as persoas coñecidas que atopan, os coches que pasan pola calzada) e o propio (creado por eles e desenvolto pola ilustradora ao engadir ás imaxes reais as de animais que ocupan ese espazo nun exercicio creativo). Eses dous mundos nos que viven só a guía e o capitán poden confirmarse no paso do semáforo, cando arredor deles aparece todo tipo de animais acompañándoos.

Cando se separan, a pequena ten gana de chorar e imaxina ao pai triste volvendo á casa... As crianzas acostuman sentir ese pesar ata que a realidade os somerxe. 

Un libro para ter, para compartir entre guías e capitáns, para traer lembranzas desa relación coa que camiñaron percorrendo rutas e aventuras.

Un acerto o título, traducindo o castelán de Mi lazarillo, mi capitán.

xoves, 17 de setembro de 2020

Constelacións literarias II. Muller pola igualdade. Violencia de xénero

Con "Constelacións literarias II" denominamos aquelas constelacións dirixidas a lectorado adolescente, para diferencialas de "Constelacións literarias I" que estaban dirixidas a primeiras lecturas e lecturas autónomas. Moitos dos epígrafes repetiranse, como sucede con este da violencia de xénero.

sábado, 12 de setembro de 2020

De música e músicos, de cantantes e historias

Maneiras de vivir de Luis Leante conseguiu o premio Edebé de literatura xuvenil no mesmo ano que o infantil foi para David Nel·lo pola obra A crónica de Ivo Cukar. 

Unha pseudo historia real, na que o autor, escritor de literatura xuvenil, encontra a un dos seus ídolos de rock, co que a vida non se portou todo o ben que cabía agardar. Unha tenda de discos de vinilo, un vello rokeiro ao fronte e un nostálxico que lembra o primeiro dos grandes concertos e as vicisitudes do cantante co paso polas drogas e o cárcere. A conversa crea amizade e un bo día, o narrador autor decide contar a historia en base a entrevistas aos diferentes personaxes: Jimi, a súa muller Rosa Winchester, a filla desta Luna, o fillo del Manu, os amigos, algún familiar e amizades (das que se conservan ao longo do tempo vaian como vaian os asuntos pecuniarios).

Unha novela trepidante na que non soltamos o libro ata o remate porque os nós vai indo dun a outro ámbito, problemas familiares e de incomprensión de pais e fillos, nais e fillas, os avós e os tíos con todas as variedades de persoa, as desgrazas sempre no peor momento, os namoramentos sen aclarar... Unha historia na que o protagonista vai ser vitima dun delincuente ao que coñecera no cárcere. Polo tanto, unha dose de novela negra cara ao final, un manipulador moi ben retratado e un final que nos deixa contentos.

mércores, 9 de setembro de 2020

Constelacións literarias I. Muller e igualdade. Series protagonizadas por nenas

Nesta constelación recolleremos algunhas estrelas que forman sagas femininas ou series protagonizadas por nenas. Cada un dos planetas cos seus satélites xirando sempre arredor dun personaxe que lle dá continuidade e nos pega á historia que continúa en cada entrega.
A de María Reimóndez, unha nena galega que acompaña a súa nai cioperante na India: Usha e Volvo! O regreso de Usha.
A de Xoán Abelleira, unha nena inuit que vai descubrindo o seu mundo e mostrándonolo a nós, que ficamos tan lonxe: As aventuras de Nunavut. O nacemento de Nunavut, Sedna, a deusa do mar, O caribú namorado, Un día de caza
A de Ramón Caride, Said e Sheila, dous irmáns que viven no futuro e nos contan as súas aventuras a través do ordenador, como se nos enviaran cartas ao pasado: Perigo vexetal, Ameaza na Antártida, O futuro roubadoAs aventuras de Said e Sheila, A negrura do mar e O camiño da Estadea