Dúas publicacións. Dúas biografías.
Unha delas é Marquesa Vermella. Pequena biografía de María Vinyals publicado por Polo Correo do Vento con ilustracións de Tania Solla, na colección Mulleres Galegas. Naceu nun castelo, o de Soutomaior, en 1875; dende alí dominaba o val do río Verdugo. Ela era a sobriña dos donos do castelo e tiña a mellor educación que se podía ter daquela (especialmente para unha muller). Inglés, francés, alemán e portugués eran linguas que dominaba, lía moito, tocaba o piano, pintaba. Era consciente da situación das clases que non tiñan acceso á educación e quixo cambiar isto. Casa e reside en diferentes lugares como Zaragoza, Madrid e Biarritz onde dinamiza os círculos culturais; tamén foi membro da RAG, do Ateneo de Madrid e presidenta do Centro Iberoamericano de Cultura Popular Feminina e Escola de Nais de Familia onde tenta que as mulleres se alfabeticen e aprendan oficios; reclama o dereito das mulleres a votar, imparte conferencias e reclama a igualdade de homes e mulleres; ten relacións con mulleres como Emilia Perdo Bazán, Margarita Nelken, María de Maeztu ou a pedagoga María Barbeito. Documéntase e escribe sobre a historia do castelo, unha novela titulada Rebelión co pseudónimode Jouzelle. Ao enviuvar, volve casar con Enrique Lluria, un médico cubano co que comparte ideais, crean un sanatorio na casa de hóspedes do castelo. Afíliase ao Partido Socialista e de aí lle vén o alcume así como dos convidados que pasaban polo castelo como Castelao, Benlliure, Sorolla, pero os problemas económicos lévanos a vender a propiedade para marchar a Cuba. Alí morre o home e deben volver. Ela sempre escribe en xornais e revistas, defende a igualdade da muller e a dignidade dos máis débiles.
O outro libro é María Vinyals publicado pola Deputación e o Museo de Pontevedra, dentro da colección Mulleres da nosa Terra, con motivo do 150 aniversario do seu nacemento. Unha biografía con lustracións a toda cor, nun formato máis grande e con algún outro dato, por exemplo os sete nomes coa que a bautizaron como acostumaban facer coa xente da nobreza. Tamén se di o nome dos tíos propietarios do castelo: marqueses de la Vega Armijo e que dende pequena tivo relación con políticos de renome e xente da alta sociedade, que casou co nobre Juan Jordán de Urríes, marqués de Ayerbe que ocupa cargos diplomáticos que a levan por toda Europa... Remata cun glosario no que se explican as palabras que no texto aparecían en verde.
Dous libros para a marquesa que viviu en Soutomaior e defendeu os dereitos das mulleres e das clases populares, a marquesa socialista!
