Unha historia sobre a sombra e o imitador

Os imitadores de Alberto Hontoria Maceín está ilustrado por Nuria Díaz e publicado por Hércules de Ediciones.

Así se presenta: "Os imitadores é un conto infantil protagonizado por sombras. Invertindo a relación entre as sombras e os corpos que as proxectan, a obra presenta un universo no que as sombras son os seres autónomos e pensantes, mentres que as persoas non son máis que os seus reflexos. Tanto é así que «imitadores» é o nome co que as sombras chaman aos humanos, pois, desde o punto de vista das sombras, os humanos son esas criaturas que están sempre o seu lado copiando cada cousa que fan."

No mundo das sombras cren que non poden separarse do imitadores. Só un par de sombras se van atrever a loitar contra esta limitación. Un vello que marchou hai oitos anos buscando fuxir do seu imitador e unha nena que o fai agora. Ela, igual que todos os demais, escoitou dende sempre a historia de Apagón desaparecido nunha caverna escapando do imitador. O certo é que "Na escuridade somos libres. Ninguén nos molesta. Ninguén entra no noso mundo fabulosamente negro. A luz é a nosa inimiga. Cando sae o sol, con el espertan os imitadores, que non nos deixan en paz ata o solpor. Na escuridade somos libres. Por iso adoramos a noite"; por iso, Eclipse fuxe seguindo o camiño de Apagón e nesa viaxe fará a descuberta que o lector xa coñece: quen é realmente a copia. De todas formas, a dúbida está en se contarllo ás sombras ou non, porque saber a verdade pode ser motivo de tristeza e temor... Só atopan a verdade os valentes, as que non se conforman co que lles din, as que precisan descubrilo todo en primeira persoa. 

Prohibicións inventadas para facer felices aos pobos, mentiras creadas para "os menores" poque consideraos que non están preparadas para aceptar a verdade. 

E, ao final, unha verdade que pode convencer, porque tampouco son tan pouco importantes as sombras... agora toca que o lectorado o descubra e poda asistir a esa imaxe final que reconforta. 

De ecoloxía e amor polos animais

Xerardo Quintiá aparece de novo, a súa sempre é unha presenza agardada no mundo da literatura infantil. Neste caso presenta O corazón dos paxaros nun formato especial, con ilustracións de Nuria Díaz e publicado por Xerais. 

Preséntase así: "«O corazón dos paxaros» é unha alegación contra a caza. Unha historia que abala entre o divertimento e o compromiso na que, a través do humor, a poesía e a musicalidade dos xogos de palabras, se busca pór de manifesto a importancia dos animais e a necesidade dun cambio profundo na nosa relación con eles." E diso vai, despois da dedicatoria: "A todas as persoas que aman a natureza e a queren viva e ceibe" aparece Crisantemo, un home un tanto alternativo (nun pé unha sandalia e noutro unha zoca, vive nunha casa coas paredes tortas e sen portas) e fronte a el Os Dis-Para-Dores: catro energúmenos entre os que se atopa o alcalde, con escopetas e en Land Rover que van matando paxaros e que non escoitan as reclamacións do "ecoloxista estrafalario" ao que ameazan con facer empanada de Crisantemo... Unha historia sinxela na que os mesmos animais que eran ameazados salvan aos cazadores porque a natureza igual funciona así.

A esencia do humano e algo máis

 

A esencia do humano é un libro moi especial. Escrito por Victor D. O. Santos. Está ilustrado por Anna Forlati (cunhas imaxes moi interesantes e diferentes unhas das outras, destacaría aquela na que se fala da relación da lingua co ser humano dende que nace ata que é moi maior (pouco sebías de min, f´çuchesme coñecendo mellor, ao facéresta maior pode que comeces a esquecerme cunha madeixa de lan ao que xoga, calceta, viste o xersei ou vaino desfacendo tirando do fío), a da torre de Babel (ase mínimal), a das aves levando signos no pico, as que mostran a diversidade de etnias e civilizacións, a do libro sen letras...

Está traducido ao galego por María Reimóndez, unha activista en defensa da lingua galega que ademais de escritora é tradutora e traballa con oito linguas máis. Publicado por La Maleta e pola ONU para a UNESCO.

Cal é a esencia do humano? Vaise presentando "Existo dende hai moito tempo. Dende antes de que existisen os xoguetes, os cans ou calquera persoa que coñezas." Dando pistas: "Estou en todas partes. En todos os países, cidades, escolas e casas. Estou certa de que me viches hoxe. De que me escoitaches. De que me sentiches." (...) "Podo amosar amor. Mais tamén ferir. Ai comezo, era unha. Mais agora adoptei moitas formas e variantes. Desféxenme en miles. Nas máis novas e nas moi antigas. Algunhas están a desaparecer axiña. NO tempo en que ti medres poderían desaparecer moitas. E cando desaparece unha, desaparece tamén unha cultura enteira. Unha forma única de ver e comprender  mundo. Perdida. Para sempre. (...) Son a maior creación do mundo. Sen min, o resto non existirían, nin sequera os libros infantís que tanto che gustan. Podo conectarte co pasado, co presente e co futuro. Son a esencia que te fai ser humano. Son a linguaxe"

Apéndice. De que trata este libro, entre outra información, apunta: "Todas as linguas son importantes. Todos os alfabetos son importantes. Todas as culturas son importantes, Cantas máis linguas, alfabetos e culturas teña o mmundo, maior riqueza terá a humanidade. Este libro é unha contribución humilde ao feroso mosaico das linguas do mundo, os seus alfabetos e culturas e  noso xeito de render homenaxe a todas as persoas que as preservan." Por iso, o autor cede parte dos dereitos derivados da venda deste libro a organizacións que traballan para conservar e dinamizar linguas en todo o mundo. 

Remata cunha nota da UNESCO: "Para poñer en valor a importancia das linguas, a Asamblea Xeral das Nacións Unidas declaru o periodo 2922-2032 a Década Internacional das Linguas Indíxenas. Esta Década busca centrarse na preservación, dinamización e promoción das linguas indíxenas e propias, dado que moitas delas están en perigo de extinción. Todas as persoas temos un papel que desempeñar para garantir que as nosas linguas formen parte do futuro."

Este libro está incluído no catálogo The white ravens 2023, en portugués, ao lado do libro galego A lebre mecánica de Ledicia Costas.

Un libriño disco moi axeitado para os tempos de Nadal, publicado pola Asociación de Gaiteiros Galegos (hai uns anos) baixo o título de Contos para o Nadal. Quiquiriquí. Botando man de cantos recollidos (entre outras por Dorotea Shubert), das voces de múltiples cantantes (Uxía Senlle e Pedreira, Guadi Galego, Mini, Mero ou Tino Vaz e dos múltiples músicos, vaise facendo un percorrido polos cantos de Nadal, as tradicións, a gastronomía... Un produto que hai que ter a man, para estes tempos.  

Un segredo entre as nubes de Victoria García con ilustracións de Nuria Díaz está publicado por Hércules. "Só hai 26 persoas no mundo que coñecen esta historia. Agora, contigo, imos ser 27. O que che vou contar é difícil de crer, pero prométoche que pasou de verdade, vivino eu. Seguramente estarás preguntándote por que decidimos non explicarllo a ninguén. A resposta é moi sinxela: se o contásemos tomaríannos por tolos, así que acordamos gardar o segredo e xamais falar deste tema con ninguén. Ata hoxe..." Agora lelo ti e poderás dicir se o cre ou non.

Primeiras lecturas (I)

Laura e a randeeira espacial de Rocío Ovalle con ilustracións de Nuria Díaz publicado en Galaxia. 

Laura é un pouco vaga, de feito comeza a historia cando ela lle pide á nai que a empuxe na randeeira, pero a nai dille que ela sabe como empuxarse a si mesma, faino e consegue voar chegando á lúa e de aí sibida a unha estrela fugaz cruza a Vía Láctea chegando aos aneis de Saturno, sobe a un asteroide e alí métese por un crácter e a través dese burato atopa un pasadizo secreto que a leva á arbore da súa horta; un pasadizo poloque seguramente viaxaron todos os seus antepasados. Unha historia interesante que leva con ela os valores de autonomía, autoestima e viaxes polo universo, algo relacionado co lixo interestelar e a valentía. As ilustracións dialogan marabillosamente ben co texto.

Marceliña na cociña de Gracia Iglesias e Sara Sánchez, traducido por Vanessa López,  está publicado por Miau.

Da presentación editorial: "A jirafa Marceliña, que non sabe de cociña, quere facer unha gran cea que lle guste á súa sobriña. Xa podedes imaxinarvos a lea que se vai a armar! Os seus amigos aconséllanlle mil cosas disparatadas e a cea convértese nunha festa aloucada. Ai, querida Marceliña! Que desastre de cociña! Como o vas a arranxar? E que imos cear?!" Ela quere coidar da sobriña, como on sabe cociñar, cada animal que chega dáun consello e un ingrediente que se vai sumando á pota cunha onomatopea: glu, chop, puah, psss, plas... ata que se desborda o guiso noxento, daquela a sobriña vai buscar unha ensalada que con froita, pan e queixo a todo o mundo gustou. Un álbum ilustrado. Unha historia rimada.

Lobo Ramón, 2ª parte

Sempre nos levamos unha alegría cando un libro se converte en serie e polo tanto vai fidelizando ao lectorado. Sucede agora con Lobo Ramón que aparece co subtítulo: a vida é unha festa!

Continúa a historia dese lobo amigo que viaxa en motocicleta á vila para visitar ao fillo do libreiro e ler novas historias. Dese lobo que, de paso que vai... fai recados para as amizades e cando lle din de pagarlle négase en redondo, considera que, aos amigos, non se lles pode cobrar. De feito, entre todos van ter que inventar un negocio para que Ramón non se arruíne con tanto gasto en carburante. Vai ser repartidor de empanadas de bacalao con pasas.

Ramón viaxa á praia co paxariño Fito, este voando vaille marcando o camiño que el segue en moto. Mirando a unha nena emociónase: é tan bonito xogar coas olas... Mirar a posta de sol, colocarse manguitos para flotar na auga. Facerlle un agasallo á lúa: unha empanada, pero que difícil facerlla chegar. Ir á festa, gozar de cada lambetada que merca, de ir na noria ou xogar na cama elástica; rescatar ao corvo Lucas cando cae nun pozo. Con el aprenderemos para que serven as pompas de xabón, sobre todo se son xigantescas. E así enterámonos que, con este libro, a autora suma medio cento de obras publicadas. Un bo número! E un verdadeiro luxo.

Galaxia e os formatos grandes para pequenos

Galaxia e os formatos grandes para pequenos. O mundo de cores de Roque e Lía con texto de Paula Suárez e ilustracións de Nuria Díaz. É ela, con sete anos,  quen conta a historia, di que a Roque lle gusta moito ler. As imaxes acompañan esa idea con varias persoas con libros. A eles os dous gústalles xogar a imaxinar que as cousas cambian de cor. Pedro é un compañeiro ao que lle encanta pintar, é despistado e creativo; con el acostuma meterse moito Antón (o máis alto e máis competitivo da clase que conta con dous escudeiros que sempre o andan apoiando). Cando Antón pintou as uñas de cores ríronse moito del. Roque e Lía foron falar con el e convidárono a ver o mundo de cores tal como eles fan, á mañá seguinte viñeron os dous coas uñas de cores e crearon o Club da Amizade, fóronse apuntando outros máis e máis ata quedar só Antón nun recuncho, daquela Roque achegouse a el e convidouno a formar parte do club e se non lle gustaba pintar as uñas... era igual, o que valía era que cadaquén fixese o que considerase: o respecto polos demais non depende diso porque tal como aseguran "hai moitas e diferentes formas de ser, estar, e, por suposto, de pintar as unllas, ou non...". 

Moi didáctico e dirixido, quedando moi pouco á interpretación, pero vaise levando.

DÍA DA POESÍA... Premio Arume de poesía para a infancia

O premio Arume reaparecu en 2021, convocado pola Fundación Neira Vilas e GALIX e patrocinado por Deleite (ese leite que alimenta a nosa cultura, a nosa lingua, o noso país). 

Entregouse ex aequo a Violeta Parapluie e ouras historias de xente pouco corriente e A flor da letra. O primeiro deles é un poemario canalla que bebe nas fontes do escatolóxico, o politicmaente incorrecto e a provocación. Unha mademoiselle que viste elegantemente e camiña cun paraugas vese convertida nunha moza gótica cando lle cae un raio e a partir de aí vai camiñar cun pararraios, o rapaz Martiño tan temesiño que pensa que os veciños son fantasmas porque ve moitas sábanas colgadas cando está nun hotel, Guillerme que descobre que adora comer vermes despois de ter tragado un nunha castaña, Carmiña é unha rapaza a quen meten en auga moit quente para quitarlle a tiña e encolle tanto que a partir daquela lévana como a un chihuahua con correa, Andrea empeñada en facerse serea para o que merca un peixe ben grande e contrata un cirurxián e unha costureira pero non sabía nadar, Tara e Mara as irmás siamesas que compartían o corpo pero discuten tanto que lles cortan unha das cabezas e a que queda chamarase TaMara, Mariana Porcallana lava os dentes entres caga... e un sin fin de personaxes inesperados. Ao final, queda un espazo para que a lectora ou lector escriba o seu. Da autoría de Ramón D. Veiga está ilustrado por Iván R.

O outro poemario é A flor da letra. Estampa de lectura, con percusión, para nenas e nenos de Manuel López Rodríguez ilustrado por Nuria Díaz. Un monllo de poemas plenos de ritmo e repeticións que pretende ser unha homenaxe a outros poetas (Xela Arias, Lois Pereiro, Luz -non sabemos cal delas porque non achega os datos suficientes para recoñecela agás cando o nome é case irrepetible-, Uxío, Rosalía, Eusebio Lorenzo Baleirón, Xohana Torres, Celso, Pura Vázquez, Dora Vázquez, Manuel Antonio, María, Luís...  e un xogo de canto e baile.  Unha pena non telo traballado un pouco máis e que ademais do ritmo puidera ser unha porta de entrada á poesía de cada un deles.

Ambos libros son publicados por Embora.

Un novo libro de poesía: Animalario de ler a diario de Eduard Velasco

Animalario de ler a diario é un libro de poesía, de nova poesía, do autor Eduard Velasco, ilustrado por Nuria Díaz. Finalista do premio Merlín 2021 semella escrito para os fillos: Xonás e Carme que aparecen retratados nas imaxes. O autor, un home que se move entre Cataluña e Galicia, o catalán e o galego; poeta, narrador e tradutor que se escrea na LIXG con este poemario. No pórtico do libro confésanos que cando Sabela Labraña (aquela profesora de galego que tiñamos en Cataluña) lle preguntou se era fillo de galegos e el lle contestou que non, ela afirmou pois serano os teus fillos e niso estamos; ganando voces para a nosa lingua e rapazada falante.

As poesías son xogo, hai moito de trabalingoas na brincadeira das palabras, do ritmo e a rima necesaria. Divídese o libro en tres partes: Animais que están na terra pola vila, o val e a serra, Animais que van no mar porque non saben voar e Nin terra nin mar (malos de clasificar). Polo medio, a intervención dos dous rapaces que se presentan no debuxo e anuncian con maiúsculas en pareado, e a modo dunha longa adiviñanza: "Somos os máis pequernos dos bechos deste texto / e levamos o premio a ser os máis molestos",  "Se no verán a fiestra abres de tas en bas, / algún de nós ha entrarche e te desvelarás", "O gracioso do conto, o que é esmendrellante, / é que non nos dás visto nin téndonos diante", "Só has saber de nosoutros por un fino asubío / que, ríndonos de ti, che daremos no ouvido.", "Mal raio te esnaquice -has berrar indignada- / tan ben que adormecía e saltei asustada", "E cando nos persigas coa luz do cuarto acesa... / desapareceremos e qedarás sen presa", "E aínda se nos esmagas con forza na parede, / mancharémosche o branco de roxo sangue adrede.", "Xa soubeches que somos os pesados mosquitos, / tanto que mesmo andamos nos versos por escrito."

Esa imaxe da cuberta, con todos os animaliños lendo... vale un perú ou Perú!!!