Elas de Xulio Gutiérrez e Lucía Cobo

Elas de Xulio Gutiérrez e Lucía Cobo, unha marabillosa obra que nos presenta as femias de varias especies.

Da presentación editorial: "Neste libro descubrirás a relación que manteñen as femias dalgunhas especies con outros membros do grupo e como, en moitos casos, chegan a liderar a manda." "Esta obra de Xulio Gutiérrez ilustrada por Lucía Cobo recompila 16 animais -mamíferos, aves, insectos, criaturas mariñas- cuxa singularidade asombra e marabilla pola determinación das súas accións para garantir a supervivencia do grupo. Na fauna dos distintos continentes hai algunhas especies que viven en sociedades matriarcais onde as femias lideran e gobernan a manda. No mundo dos humanos, eminentemente patriarcal, con grandes desigualdades e fendas de xénero, «Elas» amósanos que outra forma de ser e de existir é posible. 

A transmisión do coñecemento das candorcas maiores ás crías, o tránsito das bonobas adultas a un novo clan, a extrema rivalidade entre as hienas, a poligamia da xacana, a autonomía reprodutiva das formigas granxeiras, a entrega absoluta e o instinto protector das femias de polbo e de xabaril, respectivamente, son algunhas mostras deste poderío. A forma de abordalas dista moito dos libros de coñecemento habituais; lonxe dun texto técnico, un relato sinxelo e descritivo achéganos ao estilo de vida de cada especie. 

Xunto con este eficaz recurso narrativo que busca atrapar o interese pola ciencia e pola biodiversidade, as ilustracións destacan polo seu impactante realismo na representación precisa e rigorosa dos animais. Lucía Cobo desliza sutís reminiscencias literarias e suxestivas metáforas visuais: a memoria dos ancestros na pupila da elefanta africana, o peso do rabaño sobre o lombo da femia de bisonte europeo, ou a unión na familia de peixes pallaso do mar Vermello."

Xulio Gutiérrez é o director da colección científica de Factoría K, autor e coautor dos libros da colección de Animais Extraordinarios (para rapazada a partir de 8 anos, con títulos como Bocas, Ocultos, Nacer, Constructores, Viaxeiros) ou Crías de animais (para criaturas a partir de 3 anos, con títulos centrados en cada continente: Quen son? Asia, África, América, Europa e Terras polares) ou a colección Pequechos (cos títulos Pequechos da selva, das montañas, das pradarías e das sabanas, das terras polares, dos desertos, dos ríos e dos lagos). 

Por se isto fose pouco, este científico tamén é músico formando parte da Asociación Musical e Cultural Menestreis cos que publica o Cancionero medieval galego-portugués.

Os libros das Letras

Sei cantar e sei bailar de Eva Mejuto está ilustrado por Lucía Cobo e publicado por Xerais en formato grande de tapas duras.

Da presentación editorial: "Un fermoso álbum ilustrado para homenaxear a todas as mulleres anónimas que teceron, amaron e transmitiron a nosa música, poesía, lingua e cultura ao longo dos séculos." "Enfiando un ronsel de cantigas, muiñeiras, maneos e xotas, Sei cantar e sei bailar segue a pegada das viaxes de Dorothé Shubarth por Galicia. Neste álbum ilustrado acompañaremos a musicóloga suíza do Courel á Costa da Morte, recollendo as voces das mulleres que mantiveron viva a faísca da lingua no seu cantar. Tocaremos coa pandeireteiras de Mens, cantaremos con Adolfina e Rosa Casás e bailaremos con Eva Castiñeiras para homenaxear a todas as mulleres anónimas que teceron, amaron e transmitiron a nosa música, poesía e cultura ao longo dos séculos. Elas todas son as homenaxeadas no Día das Letras Galegas 2025. O álbum, con texto de Eva Mejuto e ilustracións de Lucía Cobo, conta cun apéndice informativo e cunha web para achegarlle á rapazada, e traballar na aula, un petisco do amplo universo da poesía e da música tradicional galega: a de onte e a de hoxe."

Nas capas a noite, as mulleres que cantan e bailan a modo de constelacións. Nas ilustracións as panderetas seellabn flores que nacen como remate de plantas porque a natureza está sempre presente, tal vez polo rural, porque elas sempre andaban polas aldeas e porque nelas se gardaron as cantigas e os ritmos. Dorothé é a protagopnista dunha historia coral. Busca un tesouro e vaino ir atopando nas casas destas mulleres que gardaron a tradición entre a terra quecultivaban e as estrelas que como música iluminaban as noites. Polo medio as coplas e a suíza percorrendo os camiños da patria prestada, homes e mulleres bailando.

O libro complétase con varios apartados que levan o nome de "Daquelas  que cantan (e tocan e bailan), "Daquelas que recollen os cantos" e "Daquelas que seguen a cantar" para rematar cun código QR para acceder á lista de reprodución preparada para o caso. 

Canta, miña compañeira. O legado das cantareiras de María Lado está publicado na colección Merlín de Xerais.

Da presentación editorial: "Unha viaxe desde o tempo e o lugar das pandeireteiras homenaxeadas no Día das Letras Galegas 2025 ata hoxe. (...) Adolfina, Rosa, Eva, Prudencia, Asunción e Manuela son os nomes propios de seis das miles de cantareiras ou pandeireteiras que ao longo do tempo crearon e conservaron unha rica poesía popular oral, que foi transmitida de xeración en xeración. Grazas a mulleres coma elas, chegaron a nós coplas, ritmos, bailes, contos, xogos, remedios e costumes. Sen ese prezado saber, a música galega que escoitas hoxe en día e a literatura que les non serían as mesmas. Por iso, esas mulleres son as homenaxeadas no Días das Letras Galegas de 2025. Este libro é unha viaxe ao seu tempo e ao seu lugar, durante a que descubrirás cousas sorprendentes e coñecerás xente á que, como a ti, a move a curiosidade."

A través dun código QR podemos acceder a un vídeo onde a autora nos introduce nesta temática. A palabra áxil de María Lado vainos levando coma un río mentres nos fala das cantareiras e de todo o que xira ao redor. En vermello aparece documentación que complementa a informacióna respecto das Letras Galegas, de Rosalía de Castro, da infancia desas mulleres ás que se lle dedican as Letras do 2025, das cantigas e dos lugares onde se cantaban, dos contos que acompañaban as noites, dos instrumentos dos que se acompañaban, dos traballos do agro e das ferramentas que utilizaban pero tamén servían para facer música, das historia de Dorothé e da súa recolleita, do cego dos Vilares, dos instrumentais que se utilizaban para gravar os cantos, das regueifas, das recolleitas e de quen as facía, do loro Ravachol, de como chega á actualidade esta música... Todo iso adobiado con fotografías que nos sitúan nas coordenadas espazo temporais e de cantigas que nos meten en tema.

Un libro de moito interese para saber máis acerca desta celebración tan diferente, na que entran varias mulleres a ese altar no que se conmemoran as Letras.  

Ambos recoñecen o valor das persoas que recompilaron e entregaron o seu quefacer nas institucións públicaS como o APOI (Arquivo do Patrimonio Oral da Identidade no seo do Museo do Pobo Galego.

Un libro para gozar da natureza e os seus ciclos.

Osa de José Ramón Alonso e Lucía Cobo é un album traducido por Manuela Rodriguez e publicado por Kalandraka.

Da presentación editorial: "O ciclo da vida e o da natureza fúndense nun tenro relato poético. Osa está soa e coa chegada do inverno busca un lugar para durmir. Unha mañá, a luz inunda o seu agocho, a súa tripa axítase e non é de fame…" 

Outono, soedade, comer para resistir, frío, os días acortándose, unha cova, a neve, un sono que dura o inverno, coa luz da primavera esperta e sente algo especial, que será?

Unhas ilustracións marabillosas (coa escolla perfecta dos planos, os motivos e as cores) para unha historia chea de tenrura e sabiduría. A vida superándose e o álbum facéndose mínimo e completo.

Segundas partes: Muriel. Caos no laboratorio lácteo

Muriel foi premio Merlín 2017. Así a presentaban daquela: "A Muriel custáballe prender no sono, botaba de menos as conversas coa avoa e o tempo que pasaban xuntos. E os seus contos e os seus pasteis. E as súas limoadas. E os seus bicos máxicos que curaban calquera dor. E as súas bufandas. E a dose exacta de mel que había que botar na cunca de leite polas noites. E o seu olor e a calor do seu corpo. Coa avoa todo era sinxelo e todo era posible. A vida de Muriel volveu mudar cando coñeceu un raposo de sorriso enigmático e a Fígaro."

Agora, despois duns anos a autora dálle continuidade nesta nova entrega: Muriel. Caos no laboratorio lácteo. Fígaro desapareceu Muriel comparte o tempo co raposo Blim no castelo. "Apenas reciben cartas e botan en falta os atafegos doutra época. Mais todo muda logo dun lixeiro estrondo no laboratorio. A maxia e a ilusión envólveos por completo e involúcraos nunha misión fermosa e entrañable que, ademais, lles abrirá as portas da sospeita. Serán quen, os dous compañeiros, de desentrañar o misterio que hai tempo os intriga? Non hai elección, sube ao carro do leiteiro e... boa viaxe!"

Un laboratorio, un castelo, un neno e un raposo, Cartaria e Martiñeira, un reparto de cartas e botellas de leite, un carro transportador chamado Galerna atado a unha bici... Sofía, a que viaxa e corre perigos, as cartas que só se distribúen cando xa todo está resolto e non hai que preocuparse,  un principiño e o seu raposo domesticado. O carteiro do tempo, aquel que só realiza entregas especiais. Un neno que herda o oficio do leiteiro cando este desaparece. A recuperación da nena Sofía convertida en mestra, o libro de receitas da avoa (o Recelácticus), a carta quer Muriel recibe de Sofía, mestra e que o dirixe á residencia onde vive a avoa tal vez perdida na néboa da desmemoria...

As ilustracións sitúan a historia, ás veces, de maneira ben orixinal.