O bosque é a nosa casa

O bosque é a nosa casa de Sara Fernández e Sonia Roig con ilustracións de Jesús Ortiz e traducido por Eugenia Sanmartín para Hércules de ediciones.

Da presentación editorial: "Sabes, de verdade verdadeira, como é que funcionan os bosques? Nun bosque todo está conectado. Pero ademais, todas as persoas estamos tamén conectadas cos bosques. E é que, sen dúbida, o bosque é a nosa casa. Entra neste libro e descubrirás unha chea tan grande de cousas alucinantes (e que moi pouca xente sabe) que te converterás en especialista en bosques. Garantido!"

Confesan as autoras que este é o libro que lles gustaría ter cando eran pequenas, por iso o escriben agora e encárganlle a unha personaxe, Silvia (unha nena) que sexa a guía ao longo daa páxinas, porque ela é unha apaixonada polos bosques, tamén é unha científica porque cuestiona as cousas, observa, experimenta e saca conslucións. Imos percorrendo o libro seguindo os títulos de cada un dos capítulos: 365 días para estar no bosque (as estacións), (Case) todos os bosques do mundo (diferente tipoloxía segundo a situación no planeta), Todas árbores, todas diferentes, A historia dos bosques (dende o principio dos tempos), Cando as árbores si te deixan ver o bosque (dende macro a micropaisaxe), Cos pés no chan (o solo), Como é que funciona un bosque?, Silvia e a fábrica prodixiosa, Que foi antes, a semente ou a árbore?, Sabes todo o que che conta a madeira?, Non só de árbores se vive no bosque, O bosque que nos coida, O bosque na cidade e a cidade no bosque, Bosques en perigo, Lume!, Como é que se coida dun bosque?, Novos bosques que non é pouco, Que podes facer ti polos bosques?, Algunhas cousiñas máis (con índices de vexetais, animais, materiais tecnolóxicos e personaxes famosos que pasean polo libro).  

De ecoloxía e amor polos animais

Xerardo Quintiá aparece de novo, a súa sempre é unha presenza agardada no mundo da literatura infantil. Neste caso presenta O corazón dos paxaros nun formato especial, con ilustracións de Nuria Díaz e publicado por Xerais. 

Preséntase así: "«O corazón dos paxaros» é unha alegación contra a caza. Unha historia que abala entre o divertimento e o compromiso na que, a través do humor, a poesía e a musicalidade dos xogos de palabras, se busca pór de manifesto a importancia dos animais e a necesidade dun cambio profundo na nosa relación con eles." E diso vai, despois da dedicatoria: "A todas as persoas que aman a natureza e a queren viva e ceibe" aparece Crisantemo, un home un tanto alternativo (nun pé unha sandalia e noutro unha zoca, vive nunha casa coas paredes tortas e sen portas) e fronte a el Os Dis-Para-Dores: catro energúmenos entre os que se atopa o alcalde, con escopetas e en Land Rover que van matando paxaros e que non escoitan as reclamacións do "ecoloxista estrafalario" ao que ameazan con facer empanada de Crisantemo... Unha historia sinxela na que os mesmos animais que eran ameazados salvan aos cazadores porque a natureza igual funciona así.

Lembrando... "A folla azul", Premio Merlín 2020

A folla azul de Andrea Maceiras conseguiu o premio Merlín 2020. Aparece agora nesta colección, ilustrado por Sonia García con predominio de verdes e marróns moi acordes coa historia.

Da presentación editorial: "A Amazonia é un mundo verde e único. Tamén é o fogar de moitas tribos indíxenas que viviron alí desde o inicio dos tempos. Algunhas delas manteñen relación coa civilización, mentres que outras decidiron permanecer voluntariamente ocultas no corazón da selva. A miña tribo é unha delas. Eu son Husu Aké, membro da tribo dos Tacaré, filla da Nai Terra e habitante do mundo verde. E esta é a miña historia."

Cando nace a nena, a avoa que é unha muller moi especial dáse conta de que ten o don. Ela perdérao cando tratara cos brancos. Prepáraa para o futura porque vai ter que axudr á tribo, vai desenvolver un pepel fundamental entre os Gardadores do Mato. Ensínalle moitas cousas, entre elas o portugués e a construción de ferramentas para cazar e pescar. O home branco só trae desgrazas, eles van buscando ouro e para iso queiman a selva, envelenan os ríos, deixando a nativos e animais ao borde do abismo. Cando chegan contaxianlle unha enfermidade para a que eles no están inmunizados, daquela a avoa dille a Husu Aké que vaia buscar o remedio tal como soñara. Farao porque ten o poder de entenderse cos animais, de comunicarse e eles vanlle axudar, pero o que lle agarda é un camiño de dificultades e sorpresas, de sacrificios e encontros co alén, pero conseguirá os seus propósitos. Desta maneira a selva, o mundo verde ten algunha posibilidade máis.

Unha historia da Amazonia. Un relato que bebe das fontes medio ambientais e indíxenas. Un premio! 

Dúas novidades ben distintas: unha novela infantil e unha bd que comeza serie

Refugallo o espantallo de Irene Alonso Gasalla con ilustracións de Ignacio Hernández está publicado na colección Merlín de Xerais. 

Sérvelle de pórtico á historia un poema de William Henry Davies, traducido pola autora, no que se fala da présa e a falta de tempo fronte á necesidade da contemplación. Comba é unha nena realmente peculiar que se serve de todo o que atopa, dende o gato abandonado a unha bicicleta escangallada, sempre disposta a dar un novo uso a calquera cousa que forme parte do refugallo, sempre aproveitándoo todo, vendo beleza no lixo. Os Bocapodres ou acosadores alcumábana Nena Lixo ou Composteira pero a ela non lle importaba, enfrontábaos igual que facía coas persoas convencionais que a miraban mal ou non a tiñan en consideración. Onde os demais vían vergoña Comba sentía orgullo. Ela ten unha amiga da alma, das que nunca fallan e sempre a defende e concorda con ela en que sentirse mal por pobre non ten sentido. Comba vive co pai, co está no paro e ten na horta un espantallo que xa non serve, ela promételle facer un novo e niso anda cando nunha xcursión atopa xusto o que lle falta: unha pedra con forma de corazón pero os rapaces de novo se divirten meténdose con ela e cando lle tiran a pedra á calzada ela bótase a collela sen mirala... Un accidente e unha historia que remata ben, pero sen esquecer que a vida ha seguir difícil así que cando chegue ao instituto (coa mochila feita á man, sen móbil nin roupa de marca) volverá a suceder o mesmo e ela seguirá nadando a contracorrente. Unha nana admirable!

Sentinelas da lúa carmesí de Andrés Castro, Ozo Perozo e Alexandre Senande está publicada por Galaxia. Así se presenta: "Desde os albores dos tempos, seres míticos e humanos coexistían en paz e harmonía. Pero un día, os homes comezaron a perseguir o que non comprendían. Tres mouras foron confundidas con bruxas e condenadas á fogueira. Unha delas fuxiu, propagando unha maldición que case acaba coa humanidade enteira. As criaturas mitolóxicas acordaron entón manter a moura encerrada mediante un conxuro ligado á non intervención do humano devir. A lenda di que unha cría humana será quen volverá unir ambos os mundos..." Penso que este argumento correspóndese á serie completa, o que nós vemos é a primeira parte: a chegada da rapaza á aldea, os soños que acoden á súa cabeza, o ambiente de rexouba ao redor da familia, o traballo do pai na farmacia e a adicción que parece telo sometido... contra todas as expectativas a nena é ben recibida polo grupo de compañeiros e primo, unha excursión na que van ter un encontro co misterio e o terror. Aí acaba para poder continuar en próximas entregas. Os debuxos son claros cando reflicten a vida normal enfrontándoos a aqueles nos que fai aparición o arcano e o oculto que son escuros e vermellos con liñas duras e irregulares que representan figuras moi expresionaistas e case abstractas.  

Álbumes traducidos

A balea de Benji Davies en Andana editorial con tradución de Raquel Ferrán. Unhas ilustracións alegres e limpas para unha historia ben tenra e comovedora. Un pescador vive co seu fillo e seis gatos. Cada día vaise o pescador e permanecer todo o día fóra; mentres tanto, o neno atopa unha balea varada na praia, facendo mil esforzos consegue levala ata a casa e metela na bañeira para que se sinta be: pónlle a música, a comida e lélle os contos que consedera lle debe gustar. Cando o pai a descobre expkícalle que a deben devolver ao seu medio, entre os dous consígueno. O neno segue mirando o mar por se algún día a súa amiga volve para saudalo.

Mínima, a historia e as imaxes, pero moi significativas, porque o sinxelo non ter que ser simple.

Neste conto non hai ningún dragón de Lou Carter e Deborah Allowright con tradución de Belén Quinteiro e publicado por Picarona editora. Case nas primeiras gardas, aparece un dragón bo típico conto de secuestrador de princesas, pero cando cmeza o verdadeiro conto vemos que non quere continuar co rol asignado, así que vai de conto en conto (tradicional) pedindo que o deixen participar, pero todos responden "neste conto non hai ningún dragón". Cando aparece un xigante que apaga o sol, todos os personaxes de conto (Hansel e e Gretel, Carapuchiña, os porquiños...) chaman ao dragón porque precisan un heroe... ao final decide actuar, sopla e aparece a luz de novo, remata o conto co dragón salvador que se vai ao seu a un mundo que lle gusta. Moi axeitado o paso polos contos e moi boas ilustracións, acordes ao asunto.

  

Libros moi variados

 

 

Varios libros que non poderían ser máis diferentes. Ou si. Por unha banda, Un mundo para Maruxa con texto e ilustracións de Estefanía Padullés publicado por Belagua. Unha historia que busca espandir os valores medio ambientais e apoiar o activismo infantil neste senso. "Unha mañá, o barco pesqueiro do pai de Iria trae ao porto a Maruxa, unha londra que ten que ser atendida no Centro de Recuperación de Fauna Silvestre. Iria descubrirá entón o perigo dos plásticos para os animais mariños e o seu impacto medioambiental nos océanos, polo que porá en marcha un plan para salvar o planeta. 

Como vai cambiar a vida de Iria a partir dese intre? Poderá conseguir o que se propoña?" Cambia totalmente, pero non só o seu, coas persoas maiores da residencia, coas compañeiras e compañeiros do centro educativo e coas persoas traballadoras do Centro de Recuperación de Fauna, conseguirán transformar a situación, comezando polo máis próximo... e quen sabe ata onde pode chegar a onda espansiva desta boa xente.

O libro, que defende valores ambientais, mooi claramente, toma a broma o activismo dunha profesora que leva á rapazada a traballar cos maiores, ese forma de buscar o apoio da rapazada poñendo en entredito a unha profesora e unha actividade, non me semella nada interesante, esa crítica máis ou menos velada non se pode tomar a broma porque nesa orde de cousas sería tamén risible o que se fai para defender aos animais ou para eliminar o consumo de plásticos. Nalgún sitio debe quedar claro que hai que reprensar as actividades a realizar coas persoas maiores pero non ridiculizar a quen o intenta.

O espazo de fóra. Unha aventura doutra dimensión de Martin Sodomka, traducido por María Reimóndez e publicado por Baía. A aventura duns amigos que estudan no Liceo de Matemática e Física e andan a reunirse na cabana dunha horta urbana para deseñar un foguete que poda voar a afastados planetas, o seu encontro cun par de seres doutro planeta que viaxan no tempo e os cambios que se producirán na súa vida. A historia de ficción vai escrita sobre fondo branco e con ilustarcións a debuxo, pero ao seu lado asistimos a unhas clases de física que se achegan a unha explicacion do que se trata na ficción; polo tanto, esta vai ao lado da divulgación científica (sobre fondo negro) na que os debuxos, gráficos, planos atenden á divulgación científica e non á expresión artística. Unha mestura de texto expositivo e narrativo, de libro narrativo e de divulgación científica.

de Manuel Gago que chega a nós coeditado por Atlántica Festival Internacional de Narración Oral e libraría Couceiro. "Trátase dun libro que inaugura as palabras escritas dun festival falado pois leva as palabras faladas (historias familiares, vellas lendas, especulacións tabernarias) ao corazón dunha casa de papel" aparece nunha das lapelas. O autor fai un percorrindo buscando os pantasmas dos castelos, pazos e casas palacegas galegas que aparecen tan asiduamente noutros lugares como Escocia, e partindo da cantidade de historias de aparecidos que se moven entre nós. Conclúe que "para consruír o país, fidalgos e señoritos decidiron agacharse eles mesmos detrás do indíxen, do paisano supostamente depositacio das esencias nacionais. Que a clase alta ou os dirixentes se agachen detás de alguén para manobrar discretamente non nos debera sorprender: é unha característica propia dos dirixentes de Galicia desde finais da Idade media ata o presente". A referencia ao xornalista Neira de Mosquera, o creador da interpretación romántica de Santiago en palabras de Otero Pedrayo e que fala así "nós formulamos un sistema simultáneo de escribir a historia coas galas da fantasía e os apuntamentos dos arquivos e das bibliotecas proporcionando ao fondo das crónicas, a forma das lendas". Pregúntase o autor se este texto seu non podería ser unha homenaxe a este home que reinventou os relatos de Galicia, xogando como el a ensarillar un texto de a cabalo entre a documentación histórica, a imaxinación colectiva, a memoria familiar e a ficción literaria. Porque Neira monta en Galicia o equivalente ás novelas de Walter Scott e do Vizconde de Alicourt, o anuncio do Rexurdimento nesa mestura de fantasía e realidade, a hsitoria do país que ata daquela era unha colección de santos  vellos anais e cronicóns moi estilo Antigo Réxime soterrados no fondo das bibliotecas particulares lévaa NdM ao conto preparado para o gusto popular. Os pantasmas das casas señoriais pero tamén das igrexas e mosteiros, ata dos barrios, as sociedades espiritistas, as masónicas... Valle Inclán paseando por esa espazo do misterio nun tempo que se prestaba ao esoterismo, a súa fascinación polas ciencias ocultas, médiums e teósofos. Móstranos Gago a historia do hermafrodita Babel, o que vén deses tempos, fala todas as linguas 

Percorren o texto tamén Avelina Valladares, Xoán Tuórum, Berenguel de Landoira... As lendas urbanas. Porque as pantasmas sn coma os cans ou os bebés agárranse a algunhas persoas porque recoñecen nela algo que non ven nos demais, sen que consigas explicarte o que é, se cadra non nos v´en só a nós e nós andamos nunha comapaña invisible polo mundo. E Gago atopa o que busca incluso en espazos tan actuais como o antigo Localia ou o CGAC cunha instalación de Barbi (A volta dos nove) na que lle toca concluír que quizáis as pantasmas non pertenzan só aos lugares senón tamén as imaxes (por exemplo as fotos). Pasar polas loitas medievais e a memoria histórica. Nóvoa Santos nunha conferencia sobre os límites da ciencia, definiu a conciencia humana como "un fragmento do que nos envolve por todas partes, que nos penetra intimamente e do que se estende máis alá das remotas fronteiras do descoñecido", acusado pola igrexa de ter caído no abismo do panteísmo, porque NS tamén escribiu "Os seres queridos que fuxiron para sempre do noso carón, viven realmente en nós..., tropezámolos todos os días... Están en nós mesmos, áxiles, inquedos, palpitantes. Deixaron no noso ser tan profundas pegadas, tanto corazón, tanto espírito, que eels continúan vivindo en nós... valaquí a máxima consolación á que podemos aspirar: a permanecer unidos aos nosos mortos mentres vivamos". O que non ode ser definido pero si sentido,a  disolución serena do eu na procesión eterna das ánimas que moran nos camiños, na terra que conforma todo.

Cada cousa que vemos oculta outra (Magrite). O coñecemento non depende tanto das respostas como das preguntas, que son as que marcan o campo de xogo.  Cando comezas a investigar un tema, pareces convocar todos os acontecementos para que sucedan o seu redor. Cando se escava por parte dos arqueólogos, as historias de nouros desaparecen ante o discurso científico, cando volven a quedar a monte vólvese un non-lugar, o mítico e o científico sucedéndose, tamérn se perdeu en Compostela a memoria do espazo de conflito, de poder político e de construción dunha idea de país. Gago e Carlos Núñez a diferenza entre os países atlánticos e o noso, o deles é só escenario porque a súa tradición está morta, recuperan as tradicións que escribiron os etnógrafos de séculos pasados e non das voces vivas -como no noso caso- que aínda moldean as historias coma o barro, promocionan as pantasmas porque están mortas porque perderon o río de sangue que neste país aínda as une a nós. (case todo son palabras de Gago)