A lenda de Santoro, a BD dun autor moi novo

A lenda de Santoro, a BD dun autor moi novo Mario Ezequiel Casas Comojo, editado por Mariano Casas Gil.

Así se presenta: " Libro encuadernado en cartoné de 48 páxinas en cor máis cubertas.

Unha aproximación á lenda do minotauro, na que se contan moitas máis cousas sen contalas de todo, en fin, un auténtico "capolavoro". A Lenda de Santoro es unha impresionante ópera prima, máis aínda se vos digo que Mario, o seu autor, fixo o guión, debuxo e entintado con 13 anos, e a cor con 14.

Os debuxos, a historia, a narración, todo lle saiu redondo. É un cómic para gozalo de verdade, sen importar a idade que teña el nin a que teñades vos."

A magnífica relación entre un avó e o seu neto, unha familia formada por eles dous coa nai do rapaz. Tamén están os animais, claro! galiñas e galo, burro, e sobre todo Fénix, o moucho vermello do avó que manteñen en segredo, o xabarín que baixa de cando en vez, a cabra coa que ás veces se confunde o ser mítico, os porcos do veciño e o can que os vixía... Vida rural. Unha lenda. Un minotauro que o avó viu pero que só cren os pequenos da casa (a filla cando escoitaba os seus contos na cama e o neto que agora ten esa idade). Será que o viu ou que algo o confundeu? uns cornos, dúas picadas na barriga do burro e na dun porco, unha foto que fai o moucho e a busca do minotauro. Avó e neto poden velo e moitos anos despois o rapaz feito avó cóntalle a historia ao neto. Semella que a historia se repite, igual que a familia que aparece na foto, igual que esa corrente de afecto entre avó e neto.

Unha magnífica historia. Un personaxe infantil tan amoroso que resulta estraño que o estea a crear un adolescente. A tenrura e o mito.  

Paula Carballeira en oqueleo

A última novela de Paula Carballeira aparece en oqueleo. Arquivo de voces en casas abandonadas.

Preséntase así: "Cando Navia desaparece, a irmá pequena, Xere, descobre unhas gravacións que demostran o contacto que a maior mantivo co «Outro Mundo». A través deses arquivos, a nena afondará nos sucesos que rodean a inquietante Casa do Alto." 

A irmá pequena (Exeria ou Xere) conta e a maior (Navia) grava. Ela escoita voces, ve pantasmas, vive un pouco aquí e outro pouco alá, viste daquela maneira (de negro e roupa moi ancha), anda triste... A pequena observa e cando desaparece vaina buscar porque ela sabe algo. Como se pode vivir vendo o que ninguén ve, esocitando o que ninguén escoita...? Como se pode resistir tanta dor cando a única alternativa semella ser a psicoloxía e a farmacia?  Coñecemos casos de desaparecidos, de carteis con fotos de persoas ás que se busca, sabemos que non todas aparecen, sabemos que non somos quen de comprender todo o que existe e o misterio visítanos,

Neste caso, Paula, atopa o ton para introducirnos nunha historia na que os espazos en branco, as elipses  e o silencio crean o espazo do misterio, do que non está na nosa capacidade entender e a dúbida de se hai máis mundos que os que habitamos e como funcionan. Unha de pantasmas para ler coa mesma sensación de cando asistes a unha película de medo. "Encher os ocos da historia", di Navia "porque é incrible a nosa capacidade para fabular, para crear ficcións que se volven máis reais canto máis se contan" e porque esas historias poden beber da tradición coma a do Porviso do que fala Sonia que se nos pousa no peito e nos rouba os soños ou as lendas urbanas acerca dos aparecidos que se negan a marchan mentres non se descobre o que hai detrás da súa morte. 

De futbol e traumas

Quero ser coma Vero Boquete de Fran Fernández Davila está ilustrado por María Brenn e publicado en Sopa de Libros de Xerais. Esta obra acadou o IX Premio Agustín Fernández Paz de Literatura Infantil e Xuvenil pola Igualdade.

Sinopse: "O mundo de Lucía é silencio, regras e pantasmas:o seu pai converteu a casa nunha prisión, onde non se fala, non hai fotos de familia e, por algún motivo, o fútbol está prohibido. Pero ela non pode ignorar a fame polo xogo que lle formiga nas veas nin a lembranza dunha nai de quen só conserva unha fotografía secreta e chea de lama. Lucía terá que decidir se está disposta a arriscarse para conquistar o seu lugar dentro e fóra dun campo de fútbol."

A paixón polo fútbol, un trauma familiar que oculta a verdade, un misterio a resolver, unha familia que xira ao redor do fútbol (aínda cando se prohiba falar del e moito máis xogar), a convivencia entre iguais, o xogo como tempo de calidade, a amizade que loita polos demais, a debilidade e a súa aceptación, a enfermidade e a morte apresurada. De todo hai nesta novela que fala dunha afición enorme e dunha soidade que o envolve todo co silencio dos que están xuntos sen falar. 

Un título que chama a lectura dunha historia que vai máis alá do interese por ser como Vero Boquete.

Un autor multipremiado!

"Xardín de inverno" de Ledicia Costas en Fóra de Xogo

Xardín de inverno de Ledicia Costas aparece na colección Fóra de Xogo. Despois daquela edición en Everest Galicia na colección Punto de encontro con ilustracións de DNL, aqueles produtos que Irene Penas poñía nas nosas mans con todo o coidado do mundo, edicións marabillosas que sempre lembraremos.

Preséntase así: 

"Ledicia Costas mergúllase nunha viaxe íntima pola memoria, a identidade e as emocións para construír un universo propio cheo de simbolismo onde o xardín de inverno funciona como refuxio fronte á dor, á perda e á mala sorte herdada. A morte, o paso do tempo e a ausencia convértense en temas centrais, mais o poemario deixa tamén espazo para a esperanza, a fantasía e a reconstrución do eu a través da palabra e da imaxinación. «Xardín de inverno» é, pois, un exercicio de lembranza e de resistencia, un canto á importancia das raíces, das mulleres e da capacidade de soñar para sobrevivir aos invernos da vida. Publicado por primeira vez en 2012, esta edición na colección Fóra de xogo inclúe, ademais do poemario íntegro, un limiar de Lucía Aldao e outros poemas que a autora escribiu por aquela época."

Moi interesante o limiar de Lucía Aldao e sorpresa ante "Cápsulas de bágoa", un monllo de poemas que se nos din desa mnesma época. 

A Ledicia poeta acompaña á autora de narrativa para persoas adultas e infantoxuvenís. Un xénero menos habitual na súa obra pero que agora nos presenta con nova envoltura despois daquela de 2012 na que as imaxes de Daniel Docampo a envolvían con tanta beleza. Nesta edición, unha imaxe de David Sierra preséntanos flores de xeo nuns azuis case brancos. 

O libro dos monstros

O libro dos monstros, Anónimo. Edición, tradución e comentariios de Maite Jiménez Pérez con ilustracións de Miguel Robledo.

Da presentación editorial: "Cando o mundo aínda non era unha esfera diáfana, entre as súas sombras agochábanse marabillas e abominacións. A imaxinación humana creou figuras, animais e seres mitolóxicos que nos acompañan desde hai milenios. 

Nesta obra, escrita en Europa no século VIII por unha man anónima, todas esas criaturas brotan e hoxe en día seguen a abraiar."

Unha introdución na que se nos fala de todas as criaturas do mundo, o Imago Mundi, de monstros, prodixios e marabilia, de tetraloxía, o Libro dos Monstros, unha serea e "da nosa tradución". Comeza o prólogo ao Libro dos Monstros, comeza o Libro Primeiro sobre os Monstros (andróxinos, Hygelac, Coloso, os que teñen seis dedos, faunos, sereas hipocentauros, home dúplice, etíopes, ono centauros, cíclopes, Heracles, a rapaza enorme, Escila, os homes peludos, os esciápodos, os homes barbudos, un tipo misto de sexo...), Comeza o Libro Segundo sobre as Bestas (león, elefante, onagro, tigre, lince, pardo, pantera...) e Comeza o Libro Terceiro sobre as Serpes (a serpe de Lerna, a serpe de Asiria, a hidra, as serpes cerastes, as de tamaño extraordinario...). Remata o libro coas múltiples notas nas que se referencias as fontes e a bibliografía.  

Un libro para sumerxirse na imaxinación do pasado, de quen creou seres situándoo nos lugares afastados a onde era case imnposible chegar. Recolle un acaca do introdución que nos dá que pensar: "Isto é o que di Xervasio de Tilbury, o grande intelectual inglés do século XIII, na súa enciclopeida de cousas marabillosas dedicada ao emperador: "Xa que o apetito do espírito humano está sempre esperto para escoitar e absorber novidades, é necesariomudar as cousas vellas en novas, as naturais en marabillosas e as que son correntes para todos en inauditas." Estes son os marabilia, contos fantásticos sobre viaxes a terras marabillosas onde habitan xentes espantosas, pero que, en troques, ofrecen riquezas inamaxinables"

Realmente, é un libro para persoas que gusten de monstros e, sobre todo, de ver como se inventaron estes en momentos determinados da nosa Historia. Na biblioteca dará moito xogo, porque é un bo libro de consulta que pode dar lugar a novas creacións.

Un libro (máis) das Letras de Begoña Caamaño

 

Begoña Caamaño de Icía Varela e Xosé Manual Varela con Nerea Gómez nas ilustracións está publicado por Embora. Formato cadrado, pastas duras, moita ilustración e textos extensos que van analizando a decisión da RAG, as característica de Begoña Caamaño que a distinguen e a fan merecedora desta homenaxe, a biografía pasando pola infancia, a formación académica, o percorrido pola radio e o xornalismo en prensa escrita, as viaxes, a análise das obras das que parte (A Odisea, o mundo grego na lieratura galega, Circe ou o pracer do azul, Espazos e personaxes de Circe, A Materia de Bretaña, A Materia de Bretaña na literatura galega, Morgana en Esmelle, Espazos e personaxes de Morgana en Esmelle), o prólogo de Begoña Caamaño para Rosalía pequeniña de Uxía Senlle, as músicas de Begoña, as diferentes homenaxes e as persoas e organizacións que levaron o premio Begoña Caamaño á Ácción Cultural pola Igualdade de Xénero. Un libro máis para as Letras, cada un no seu estilo, este deténdose moito nos libros nos que se fundamenta a obra da autora das Letras 2016.

Letras Galegas 2026, un novo libro

O transgredir das ondas de Paula Carballeira está publicado por Galaxia na colección Costa Oeste, que se presenta así: "Nesta obra dramática, Paula Carballeira percorre a vida e obra de Begoña Caamaño a partir dun podcast titulado “O transgredir das ondas”, onde a xornalista Xoana Barreiro recolle diferentes testemuñas e voces para reconstruír a faceta máis insubmisa e desobediente de Begoña Caamaño, a do sorriso calmo, a da voz nas ondas, a da escrita e a protesta necesaria."

Xoana é unha xornalista que está espertando á consciencia comprometida, afillada de África ten escoitado falar moito de Begoña e está dando os pasos necesarios para cambiar o rumbo da Historia, como fixeron elas. Parte do escepticismo porque "é filla destes tempos que non deixan moito lugar á esperanza" Porque transgredir procede do que fai o mar cando o mar avanza sobre o litoral, superando os límites que a terra impón. O podcast vese interrumpido por ruídos a modo de pantasmas que cortan a voz ou a distorsionan

A autora tamén introduce as músicas que poden soar no podcast ou cando se precise. 

Biografía no formato teatral e de podcast, unha revindicación da loita social da escritora pero tamén da amizade e da alegría. Recóllese como formou parte de Mulleres Nacionalistas Galegas, Mulheres Transgredindo... No Foro Social Mundial declarou "Si, outro mundo é posíbel... mais construído coa igualdade entre mulleres e homes" Protestas ante o desaloxo da Casa Encantada. Palabras de África falando de Martinho (a quen homenaxean) "As persoas que luitan até o fim nunca son derrotadas. Nen a morte pode vencer quem tanto amou". O xogo do impostor que consiste en non dicir unha palabra (prohibida, clave) que pode afundir unha carreira, estragarche a vida: Defende a Galega, Marea negra do Prestige, Emerxencia lingüística, SOS Sanidade Pública, Defensa do Ensino Público. Remata "Nun escenario, diante do público, o que se di, o que se fai, acontece realmente, sen barreiras. Facemos parte dun presente colectivo. Aínda que marchemos, permanece prendida a luz, a luz pantasma."

"A do eterno sorriso, a da voz na radio, a da escrita necesaria, a da roupa lila, a insubmisa, a desobediente, a transgresora" A leal, en palabras dos compañeiros da radio. 

A min gustoume o feito de que introduzan a unha compañeira que desapareceu hai pouco tempo, África, no desenvolvemento da historia e que o fixera dándolle o valor que correspondía, o seu papel. Tamén me gusta o relato da entrada de Etxaniz na súa vida, o relato da "toma de Bruxelas" cando atopa un borracho case morrendo ao que non atenden ("Sinto rabia e medra en min o noxo por esta Europa deshumanizada"). Igual non me gustou tanto que dea a sensación de que en determinadas épocas a xente protestaba por todo como se fixese festa...

Comeza cunha declaración: o que fas cando morre unha amiga é lembrala para manter a memoria. A continuación as catro lembranzas dos encontros significativos de Paula con Begoña ("Estando con Bego borróuseme esa sensación de abandono que te asalta cando estás soa, lonxe, un chisco perdida, coma se de súpeto o mundo enteiro esquecese a túa existencia" (...) "de vontade de estar nunha illa, rodeadas de mar, para poder ter a cabeza nas nubes e, en canto collésemos folgos, volver poñer os pés na terra" (...) "Acontece o mesmo con algunhas persoas. Vives sen elas ata que as atopas e, cando o fas, semella que antes te faltaban"

Di Begoña "Eran tempos en que criamos que estabamos a construír unha radio para un país" 

Bestiario das alturas

Bestiario das alturas. A incrible historia dos escalatorres de Inacio e Iván Suárez é unha banda deseñada publicxada por Alvarellos e o Consorcio de Santiago.

Da presentación editorial: "Hoxe semellan seres de ficción, pero existiron realmente. Son os coñecidos como Escalatorres. Personaxes míticos que, antes da guerra civil, ascendían, sen protección ningunha, ata a cima dos edificios máis emblemáticos de Galicia e do noroeste da península. Bestiario das alturas (Alvarellos Editora-Consorcio de Santiago) é o título dunha novela gráfica escrita por Inacio e ilustrada por Iván Suárez, que concibida para todos os públicos, recupera as extraordinarias existencias destes artistas circenses.

Como o granadino Puertollano, que coroou en 1909 a compostelá Torre Berenguela; o Barquerito, Manuel Escudero, quen vestido de toureiro gabeaba pola torre da Peregrina en Pontevedra, ou o portugués Antonio Sousa e a súa muller, alcumados Os Morcegos, pois escalaban cos ollos vendados a concatedral de Vigo… Este volume percorre ata quince biografías realmente incribles.

A partir destes feitos reais, a ficción sitúase en 1965. Grazas ao daquela alcalde de Pontevedra, Xosé Filgueira Valverde, o escritor Álvaro Cunqueiro coñece ao escalatorres Barquerito. Nun paseo pola cidade do Lérez irán xurdindo, na conversa, os máis famosos gabeadores da nosa historia.

Esta novela gráfica pretende ser tamén unha reflexión sobre o medo e como enfrontarse a el. «Os chinos din que o medo sempre está de costas, que se estivese de fronte non habería ninguén vivo, todos teriamos morrido xa de medo», afirmaba Álvaro Cunqueiro".

Unha afección, un medio de traballo, o circo, a posta en perigo da vida, a maneira de enfrontarse ao medo... de todo podemos atopar nesta obra na que se recollen as vidas de diferentes personaxes que se dedicaron a isto en Galicia. A voz dos intelectuais Cunqueiro e Filgueira Valverde animándoos a contar as experiencias, a tradición, a fabulación e o imaxinacio nas palabras de Cunqueiro e unha Galicia que forma parte do noso pasado. Sobre todo iso, a imaxe marabillosa dun home escalando unha torre, tal como aparece na cuberta, chegando ao cumio da Berenguela.

Todo se pode converter nun oficio, nun ir máis alá, na experiencia de correr un risco diante dun público que se emociona. Se hai quen escala cumios de montañas, no silencio da natureza, Se hai quen escala cumios de montañas no máis absoluto silencio, tamén pode haber quen ascenda ás torres máis alta con público que o ovacione.

Algo do que non tiñamos moito coñecemento e que Alvarellos nos trae ás mans, por medio de banda deseñada e a fabulación dos vellos mestres. 

Unha de Penélope

Penélope tece de María Besteiros e Bea Gregores. 

Da presentaicón editorial: "Penélope tece e lembra. E os fíos do seu recordo cóntannos unha historia onde a nostalxia e a beleza van construíndo un tapiz cheo de cor. María Besteiros toma o mito homérico como punto de partida para compor un poema ilustrado por Bea Gregores. Unha celebración literaria do amor e da resistencia." 

Un álbum para adolescentes e adultos. Volvemos a Penélope e o seu tear, ao mito de tecer e destecer, á muller que agarda a volta do seu home... pero é diferente. 

Contado en terceira persoa; non se dá a razón pola que tece e destece, pola que tece do dereito e do revés, ou si, pois mentres o fai lembra todo o seu pasado como muller: a súa infancia, a mentruación, o parto de Teléaco, a perda da filla ao nacer... Non se fala de Ulises máis que ao final e veredes como: 

"Ulises? 

Ulises, quen é?"

Unha nova entrega de "A miña primeira novela"

Unha nova entrega de de "A miña primeira novela", neste caso de Isekais, Así aprendemos de que vai esta tipoloxía: un subxénero de fantasía (xeneralmente xaponesa) cunha temática típica de manga ou a nime que xiran ao redor dun personaxe ou grupo de personaxes que rematan nun universo paralelo, tendo que adaptarse ao mesmo.

A princesa dourada de Anxo Mouzo Moreira está publicado por Boadicea. Desenvólvese en Camelle e nun mundo afastado cheo de maxia onde aparecen nun momento determinado os dous protagonistas. Ela realmente pertence a este mundo e estaba refuxiada no noso, preparándose para recuperar o reino que lle fora roubado por unha raíña doutro reino que está pechada no castelo grazas ao feitizo que a nai da princesa lle fai. A volta dela co avó e este amigo que se vai convertir  no Escollido para axudarlle na reconquista, a maxia que domina a princesa, as loitas, a axuda aos campesiños e súbditos, a decisión de que unha vez todo nbo seu sitio se instaure unha democracia e ela poda volver a Camelle co amigo. Este pode ser a saída do xénero que agradecemos, unha monarquía que se sente responsable de como está o reino, que vén salvalo e o deixa unha vez instaurado o goberno do pobo.

Da presentación editoroal: "Xosé e Marica son de Camelle e viven porta con porta. A Xosé encántalle xogar ao fútbol e pasar tempo con Marica. Non obstante, o día que ela fai quince anos, descobre por accidente o pasado que oculta a súa amiga. Marica é, en realidade, a princesa do reino de Nihá, que foi expulsada dos seus dominios pola raíña demo de Hangyo cando era unha nena. As lendas aseguran que a princesa exiliada recuperará o seu reino con intelixencia e unha vontade de ferro e será Xosé quen estea disposto a todo para a axudar no seu propósito."

Realmente xaponesa e oriental, moi apoiada polas iluatracións de Iago Torres Paris en branco e negro. Como sempre, a introdución de páxinas de información ao longo do relato que colaboran na contextualización.    

Unha BD galega e sobre Galicia

O segredo da serpe de Abel Alves e Esteban Tolj publicada por Demo. Á segunda entrega da serie ambientada na Galicia da segunda metade da século XIX que leva o nome de "Aventuras de Antón Dedo d'Ouro". O primeiro título foi A tumba de Breogán. Tratábase dun relato de aventuras ambientado na Coruña do 1870 cun papel importante da Torre de Hércules ou o Colexiata de Santa María do Campo. Nel mesturaban personaxes absolutamente fiticios con outros históricos coma o matrimonio Manuel Murguía e Rosalía de Castro xunto con Emilia Pardo Bazán ou Eduardo Pondal que se nos presenta coma un intelectual curioso disposto a correr todos os riscos necesarios para descubrir o que hai de real acerca da tumba de Breogán que aparece nunha inscrición. O intrépido e valeroso Antón Dedo d´Ouro, un antigo bandoleiro sen recursos, será quen axude ao bardo de Ponteceso na aventura. 

Neste segunda entrega, será Rosalía de Castro a que lle encarga ao ex bandoleiro a busca de Pondal que ten desaparecido. Antón Dedo d'Ouro está en horas baixas, unha perda teno sumido no alcohol e o abandono, pero aínda así poñerase en marcha. A busca levarao ata a aldea de A Serpiña  onde se perdeu a pista de Pondal que anda investigando acrca dunha antiga relixión ao redor da serpe. Contra a súa vontade varase acompañado por unha mociña desexosa de aventuras. Trátase da xove Sofía Casanova que semella comezar así unha azarosa vida de xornalista e viaxeira farta xa de coñecer ese mundo a través das lecturas das obras de Dumas. Cando semella rematar a novela gráfica, o inimigo que semella morto (un italiano que persegue toda crenza anterior á cristiá) abre un ollo e deixa ao lectorado pendente da seguinte entrega.

A introdución de personaxes históricos galegos, a situación da acción dentro do nosa xeografía fálanos dunha BD enraizada no país. A utilización destas figuras, igual que a iconografía que se crea ao redor de Rosalía, Castelao... noutros campos é algo interesante que pode atraer a un público novo, do outro lado está o risco de que estes intelectuais se desfiguren e desnaturalicen, pero non creo que sexa o caso.

Unha utilización escasa de cores que vai do dourado do día ao azul da noite e o vermello das túnicas dos que realizan o ritual e da sangue dota o traballo de elegancia. Viñetas e debuxos que parten sempre do interese en que a lectura sexa clara  e deixar o pensamento libre para seguir remoendo vidas e aventuras.  

Álbums que falan de ecoloxía sen nomeala (II)

Debaixo do asfalto, a flor de Mónica Rodríguez e Rocío Anaya traducido por José Luis Garrosa e publicado por A fin de cuentos. 

Así se presenta:"Neste lugar, cuberto agora de asfalto, houbo hai tempo unha terra verde e altas árbores e mesmo un río de augas sonoras. Un día, unha familia de vendedores ambulantes acampou alí. Foi León, o do riso bonito, quen descubriu a flor. Coidouna, evitou que os outros nenos a esmagasen e fíxoa a súa amiga. Sentaba a carón dela para ver pasar as nubes e contarlle anacos da súa vida. Contáballe o da súa vida errante, o da burriña Brisa, o de Camila, cuns dedos que un día se entrelazaron cos seus."

Cunhas ilustracións en base a manchas nas que as figuras aparecen case indeterminadas, un texto que nos fala do pasado, das lembranzas de alguén que pasou por un "aquí" e cóntasenos que un día houbo unha flor e natureza onde agora só queda asfalto, dos coidados que un rapaz lle prestou á flor (igual que nun planeta distante fixera o Principiño). Fálasenos da vida errante dunha xente que viaxa nun carro, do que fai cada un deles, da noite ao redor da fogueira e de coma o vello lles conta historias (ou máis ben sucedidos como ese de cando lle entrou un oso no carro). León, o neno que coida a flor, fálalle, cóntalle a súa vida, explícalle de maneira fabulada a razón pola que vai descalzo ou leva a roupa esfarrapada; é el moi sensible por iso sofre cando venden a burra Brisa ou cando tivo que despedirse da nena Camila da que estaba namorado por iso lle dará ese nome á flor.

O val silvestre, tal como era, resultaba misterioso e belo, a irmá pequena paseaba cunha manta longa nos ombreiros que cubría os prados, tal como a capa dunha raíña. Cando marchan case esquecen a León que estaba deitado a carón da flor mirando o sol no ceo, son os paxaros que comezan a facer círculos no ceo (pensando que está morto) os que delatan a súa presenza. Volven a buscalo e el asomado entre a lona  ve como se afastan o bosque, o río, os prados e a flor que nunca volverá a ser a mesma. Porque onde hai cemento houbo natureza e paisaxe, árbores, flores, prados onde quedaban as pegadas que agora non podemos deixar sobre este chan gris e frío coma os soños cando non os soñamos.

Un fermoso texto que nos leva a pensar no pasado dos lugares e nos nenos capaces de coidar flores ata o punto de esquecerse de todo o demais.

Unha nova publicación de Zahorí en galego

Asilvestrarse. Volver ao salvaxe é a novidade de Zahorí en galego que acaba de publicarse. O seu autor, Cristian Moyano, é un investigador, especializado na exploración  da relación humana coa vida silvestre en contextos de crise ecolóxica. A ética ambiental, a xustiza ecolóxica e a saúde global, a interdependencia, o antropocentrismo e o ecocentrismo son conceptos que están presentes  nos traballos deste filósofo doutor en Ciencia e Tecnoloxía Ambiental. As ilustracións son de Irene Cuesta e está publicado por Zahorí e CSIC na colección Mentes curiosas.

Con el revisamos os nosos saberes e aprendemos cousas. Define "asilvestrarse" como abrir os ollos á vida que te rodea e recordar o que eres e explica que somos natureza, porque dentro de nós hai un ecosistema natural (células, microorganismos) que os seres vivos vivimos grazas á luz do sol, o osíxeno e a choiva. Todos os seres vivos temos en común, polo menos a metade dos nosos xenes (quen se atreve a ir de egocéntrico?). Os xenes dos animais domesticados foron cambiando, o seu cerebro transformouse axustándose ao entorno e ao trato con humanos; na natureza salvaxe as poboacións das especies regúlanse pero a intervención humana altera ese equilibro. Os humanos e os animais domesticados reproducímonos moitísimo máis e a vida salvaxe pérdese, continuar así non é sostible por iso nos pide que nos asilvestremos reconciliándose coa nosa natureza. Unha serie de consellos dannos pautas para protexer a natureza e crear unha convivencia beneficiosa ao tempo; achéganos información sobre os cambios necesarios. Para finalizar, nunha páxina en branco pídesenos que busquemos un lugar con vida silvestres e aí, en silencio escribamos o que sentimos e o que atopamos.

As ilustracións de Irene Cuesta son o marabilloso vehículo polo que desfilan os textos, elas traen toda a información real e simbólica que nos fai adentrarnos nese mundo de contacto entre o silvestre e o domesticado, a humanidade e a vida salvaxe.

Da presentación editorial: "Se lles contas á túa familia e ás túas amizades que te vas asilvestrar, quizais se preocupen! Pero asilvestrarse non é vivir nas árbores nin unirse a unha manda de elefantes. Implica cambiar a nosa mirada e os nosos hábitos para permitir que a natureza salvaxe floreza de novo e faga as funcións que garanten a nosa vida e a dos organismos que nos rodean." 

Na páxina de Zahoría atopamos un enlace ao Club do Pequeno Activista cun manifesto e libros recomendados. 

A nena do pixama estrelado

A nena do pixama estrelado de Eduardo Santiago está ilustrado por Eli García e publicado por Xerais na colección Merlín e no tramo de máis de once anos. 

Da presentación editorial: "Unha historia de superación sobre as mudanzas familiares e a axuda da amizade, a imaxinación e o amor." Da sinopse: "Cando espertou, a nena do pixama estrelado decatouse de que non podía mover as pernas. Calquera outra, na súa situación, asustaríase, mais a nena do pixama estrelado non se asustou, non gritou, non se puxo nerviosa, non chorou. Só pensou en cal podía ser o motivo de que as súas pernas non se movesen. No seu décimo aniversario regaláranlle cousas moi valiosas economicamente e tamén un pixama azul poboado de estrelas. Por algunha misteriosa razón, aquel pixama foi o agasallo que máis ilusión lle fixo e, talvez, un dos motivos polos que agora non poida mover as pernas. Hai outros motivos, claro que si, e a nena do pixama estrelado está disposta a descubrilos todos." 

Xa sei, o primeiro no que pensamos é no neno con pixama de raias, ese pixama que podía parecerse ao uniforma que colocaban aos presos nos campos de concentración nazis. Pero non, un pixama de estrelas é algo do que non quere desfacerse a nena, el é coma un amuleto, un obxecto marabilloso que ten o significado do agasallo que os pais lle fixeron no derradeiro aniversario no que estaban xuntos e ela compartíaos na mesma casa. As cousas cambiaron. Certo e resulta difícil adaptarse, a quen non? Esta é unha dificultade á que teñen que enfrontarse os fillos nestas xeracións e o fan con todo a súa capacidade de adaptación, pero ás veces algo falla.

"Cando espertou, o dinosaurio aínda estaba ali" escribiu Monterroso nese microrrelato que é a síntese do xénero. Neste caso "Cando espertou, aquela mañá, a nena do pixama estrelado decatouse de que non podía mover as pernas". Aínda podía ser peor, como lle pasou ao personaxe de Kafka que  "Cando Gregorio Smasa espertou unha noite dun sono intranquilo, encontrouse na súa cama convertido nun monstruoso insecto"  A nosa nena perdeu as forzas e non se pode mover, tirada na cama observa o teito. Xa a noite anterior non era quen de cortar a carne, algo se anunciaba. Un videoxogo, Los Sims, pode ter a clave

A referencia a outras historias como a Raíña das Neves ou Alicia. A curación por amor. A necesidade dunha irmá, dunha amiga coa que compartir o agasallo que máis importa, non o que máis custa. Unha pequena historia chea de auténtica emoción.

Dúas traducións: BD e narrativa

En camiño de José Ángel Ares e Paco Hernández, unha banda deseñada traducida por Isabel Soto está publicado por Galaxia.

Así se presenta: "Emma, unha debuxante de cómics na trintena, acaba de romper coa súa parella e, guiada por un impulso, preséntase en Roncesvalles coa mirada fixa en Santiago de Compostela.
Co paso dos días -e acompañada dalgunha que outra bocha inesperada-, irá decatándose de que o camiño que percorre achégaa e afástaa de todos os que a rodean, que o peso da mochila non só o enchen os vinte quilos de roupa e as dúas tixolas que leva, e que o que cría que sería simplemente poñerse a andar e botar quilómetros ao lombo, converterase en toda unha aprendizaxe, non só pola xente que cruzará no traxecto, senón por todo o que descubrirá sobre ela mesma."

O camiño de Santiago realizado por unha autora de banda deseñada e contado por dous autores. Semella o resultado dunha experiencia de facer ese camiño, de encontrar a xente que acostuma facelo e de contar as cousas que poden pasar, o percorrido cos debuxos dos lugares polos que se pasa, as arquitecturas... Eses encontros coa xente en crise, cos persoanxes que seguramente se repiten, as situacións ou as conversas. Vidas en contacto nun camiño que desemboca nunha das cidades máis fermosas do mundo, ou nun pobo da costa que foi o fin da Terra nos tempos antigos. Toda a maxia envolvendo un relato.  

Tres contos para nenas malas de José Ovejero ilustrado por Miguel Robledo e traducido por Mariña González e  publicado por Aire editora.

Da presentación editorial: "Este libro recolle tres contos que lle dan a volta por completo ao sentido da tradición. As nenas protagonistas demostran grande enxeño e valentía para esquivar os problemas que lles pon diante a vida. O texto de José Ovejero e as ilustracións de Miguel Robledo lévannos a un universo cheo de humor e crítica social sobre temas como o patriarcado, a monarquía ou o capitalismo. Unha delicia pequena que se desfruta ao grande."

"O señor Crocodilo e a nena negra" conta a historia dese crocodilo chorón ao que escoita o paxaro dentista sen pode facer nada, por medo a que o trague coma ao avó, mentres se alimenta limpándolle os dentes. O crocodilo tenta enganar á nena negra que vai mexar á beira do río pero sae burlado.

"Conto da leiteira e o cántaro de leite" fala da diferenza de trato entre a nena e o neno, peor tamén da ahabilidade desta para saír vitoriosa da proba á que é sometida. Ir vender un cántaro de leite ó mercado, ir negociando polo camiño de forma que vai mercando diferentes animais por unha porcentaxe do que vai ganar co leite e acabar realizando unha caridade á cota dos demais...

"O sapo é un príncipe e viceversa". Cando a nena atopa o sapo que lle pide o bico acostumado, ela non se fía e esta é esa historia.

De mouras e namoramentos

A árbore dos namorados de Buenaventura Aparicio Casado está publicado por AB ORIGINE Edicións.

Da presentación editorial: "Unha aldea galega hai cen anos. Un castro no que aínda viven os mouros gardando os seus tesouros. Martiño, un mozo que arela ser mestre canteiro, namórase de Alda, unha moura encantada que soña coa liberdade e con vivir un gran amor. Unha historia, baseada na mitoloxía popular, dunha paixón de dous personaxes decididos a enfrontarse co seu destino." Unha historia de amor baseada na mitoloxía das mouras pero con todos os ingredientes dunha aldea cos personaxes do indiano ao que lle envían o xornal cada día e el comparte ao día seguinte con toda a aldea na taberna, os diferentes oficios, o capador, o sacristán, o crego, a costureira, o mestre, o taberneiro do que desconfiaban que se ía da lingoa coa garda civil, as romerías e a xesteira, as seráns... e un mozo que anda aprendendo o oficio de canteiro e se namora dunha moura... o que segue hai que lelo aínda que se adiviña nesa imaxe da cuberta con ela e unha árbore. Ben contado o relato ao xeito dun narrador que leva no sangue un antropólogo. Gústame especialmente o capítulo que leva por título "Os mouros da Cividade" onde se fala desas dúas dimensións nas que viven os habitantes actuais e os mouros, adiviñandose nos ruídos. 

Un petisco: "Segundo Maruxa, os seus vellos testemuñaban unha historia ben fiada que comezaba afirmando que os mouros foran os primeiros poboadores de Galicia. Naqueles tempos tan remotos houbera moitas loitas e, ao cabo, o apóstolo Santiago botou os mouros fóra da nsoa terra. Mais -proseguía- non todos marcharon. Algúns quedaron agochados nos castros, nun estado especial: encantados" 

Acompañan a historia notas aclaratorias, vocabulario, referencias documentais e o apartado "Para saber máis" con bibliografía.

O primeiro libro dunha autora que recolle a cita de Ursula K. Le Guin

O primeiro libro dunha autora que recolle a cita de Ursula K. Le Guin: un adulto creativo é un neno que sobreviviu. E demóstrao!

Charlotte de Consuelo Vercher está publicado por Kalandraka na colección 7 leguas, ilustrado por Clara Encinas e traducido ao galego por Tamara Andrés. 

Da presentación editorial: "Unha emotiva historia de familia, convivencia e solidariedade. Un breve relato cheo amor e sabedoría sobre a xustiza, o sentido da vida e a morte desde os ollos da infancia. Charlotte, cos seus case sete anos, empeza a escribir as súas memorias. Encántalle cambiar de nome, abrazar ao seu irmán, liberar grilos ou inventar palabras. O seu pai traballaba deseñando motores para avións, aínda que agora recolle chatarra. A súa casa parécelle un cámping con colchóns, montañas de roupa e xoguetes por todas partes. Cando a súa nai enferma, Charlotte adopta o nome de Pallasa e proponse coidar aos seus pais. Máis tarde, disposta a modificar o rumbo dos acontecementos, chamarase Meiga. E aínda que as magas non sempre poden cambiar as cousas, polo menos poden pedir desexos. Como fotografías dun álbum familiar, as ilustracións de Clara Encinas achegan os protagonistas da historia aos lectores e lectoras revelando detalles significativos das súas vidas cotiás." 

Un anaco do comezo para coller o ton: "Chámome Charlotte. Teño seis anos, case sete. Fixen a conta e xa vivín 2427 días. Non o fixen eu soa. Seis por sete ás veces atáscaseme, así que pedinlle axuda a Colin. En troco tiven que darlle un anaco de chocolate da miña merenda. (...) Crezo e crezo coma as árbores do parque do lado e coma as do meu xardín. (...) O monitor quéreme e, cando alguén me quere, eu namoro. (...) Digo ben rosmar porque non souben falar ata hai cousa dun mes. Falar falaba, iso si, mais non coma o resto da xente, así que ninguén entendía nada. Papá estaba moi preocupado e levábame a moitos psicólogos, que me mandaban facer debuxos e me preguntaban moitas cousas para intentar avaliar non sei moi ben o que. (...) Agora papá está mais acougado, déixame tranquila e son a única raíña dun mundo que só me pertence a min. (...) Quero moito a meu irmán e encántame darlle apertas. Estou namorada del, e tamén de Manel, de Paolo e de moitos máis. O de Colin e máis eu é un amor non correspondido. É unha mágoa porque, na tele, vexo namorados que se abrazan e se bican na boca e son moi felices. Eu sei que non nacín debaixo dunha ponte, pero fago que o creo para ter unha escusa e pelexar con el. Nacín porque papá e mamá se deron un bico na boca moi longo e iso fixo que a barriga de mamá medrase e despois, nun chiscar de ollo, mamá puxo na cama un pequeno animal que se converteu en Charlotte. Hai uns días aprendín o que aconteceu máis polo miúdo: como acabo de dicir, papá e mamá bícanse durante moito tempo, logo papá pega a súa piroliña á parrochiña de mamá e de aí sae un bebé. Iso é máis ou menos o que entendín"

A inocencia falando de todo o divino e o humano, falando de si e dos demais, do viciño que adoptou un compañeiro e vai casar con el, da enfermidade e a morte da nai, a creación de palabras e o herdo da roupa, da solidariedade e da relación cos viciños de diferentes nacionalidades, das manifestacións e da revolución que sempre está pendente... A través das súas palabras imos coñecendo a terrible situación situación da familia. Hai un capítulo no que Charlotte fala en terceira persoa, porque ás veces hai que distanciarse para poder resistir.  

Un marabilloso personaxe que vai formar parte do noso imaxinario: Charlotte ou Flor de illa ao sol, como dicide chamarse ao final do relato.

Un libro homenaxe a Brueguel e O Bosco: A nave dos fatos

Un libro homenaxe a Brueghel, O Bosco e algún máis: A nave dos fatos. Así se presenta:"Un «rapaz moi listo» vive nunha cidade de parvos e, claro, abúrrese moito. Unha boa mañá, para superar ese aburrimento, decide gastar unha broma ao seu veciño: planta unha tomateira nunha xerra e engade esta misteriosa mensaxe «Tomates chegando a trece, quen conta desaparece». A partir de aí, encadéanse múltiples sucesos nos que a planta irá pasando de man en man nunha delirante e accidentada viaxe." Unha celebración do grotesco na que se fai visible o lado festivo e tamén a crueldade ou a morte, todo presentado con ese barroquismo e surrealismo anteriores á súa aparición artística. Figuras estravagantes, animais imposibles, situacións escatolóxicas, ovos camiñantes, escenas nas que o personaxe se repite simultaneamente na mesma escena, a cantidade de personaxes secundarios que contan múltiples historias en paralelo á principal de forma que cada lámina achega moita información... Certamente a rapazada vaise divertir con tanta comicidade e deixándose sorprender pola loucura que entra a caudais, xogando a adiviñar onde están os cadros, descubrindo as cousas de fatos que van aparecendo, as composicións imposibles ou as circunstancias impensables. Anxos, unicornios e dragóns, quimeras e pesadelos, xeografías inconcebibles, un mundo ao revés nos que as persoas pastan e os animais pastorean, muíños a piques de caer nas cimas das montañas, xente tendida a secar ao lado da colada, cegos que guían a cegos, porcos alimentados con flores e cabras que aiñan nas copas das árbores, galos subidos a cabalos e carneiros que comen a palla dos tellados. Un libro para mirar sen límite de tempo, para que cada un pode ver máis alá que o anterior e menos que o seguinte, nunha suma acumulativa na que entre todos imos descubrindo algo máis de tanta riqueza. E si, hai moito necio pero tamén moita loucura e sinrazón nunha obra complexa e marabillosa na que un exercicio de provocación sin límites nos paraliza a mirada. Esa mirada sobre o popular a finais do medievo, esa mirada primitiva e infantil case máxica que percorre a comicidade e o xogo cunha imaxinación sen límites. "Un álbum no que prima a risa alegre e a súa sombra cruel porque a festa inclúie sempre un lado de barbarie", en palabras de Estrig Aparicio. E, ao final, a moralexa: o burlador burlado porque o listo vaise ver envolto nun truco de maxia e o conto desaparece quedan unicamente algunha das pinturas para que unamos referencias.

Unha obra de Ana G. Lartitegui (que recontrúie en acuarela lenzos do Bosco, dos Brueghel e Patinir, así como debuxos de Desprez) traducida por Jose Luis Garrosa Gude e publicada por A fin de cuentos.

Semella ser a primeira obra traducida ao galego por esta editora que publica, normalmente, en castelán, catalán e euskera